Trakt Królewsko-Cesarski w Poznaniu – główna trasa turystyczno-kulturowa przebiegająca przez Poznań. Łączy najpopularniejsze turystycznie obszary centrum Poznania, obejmując obiekty związane z dziedzictwem kulturowym miasta i prezentując je przez pryzmat dziejów społeczności Poznania.
Projekt Trakt Królewsko-Cesarski realizowany był w latach 2006-2013 przez Urząd Miasta Poznania[1], na podstawie koncepcji powstałej w 2004 w Regionalnym Ośrodku Badań i Dokumentacji Zabytków w Poznaniu[2]. Program stanowił realizację założeń Narodowego Programu Kultury „Ochrona Zabytków i Dziedzictwa Kulturowego na lata 2004-2013”[3]. Od 2009 koordynowany jest przez Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT (w 2020 przemianowane na Poznańskie Centrum Dziedzictwa) – instytucję kultury Miasta Poznania, będącą od 2013 także operatorem Bramy Poznania[4].
W 2015 szlak został przeprojektowany. W ramach prac m.in. zmodyfikowano i skrócono jego przebieg, dodano nowe obiekty, zmieniono identyfikację wizualną i oznaczenia w przestrzeni miasta, a także rozpoczęto wydawanie nowych publikacji turystycznych[5].
Nawiązanie historyczne w nazwie
„Królewskość” traktu związana jest z następującymi postaciami:
Według opisu autorów „głównymi bohaterami” Traktu Królewsko-Cesarskiego jest „czterdzieści pokoleń poznaniaków”, a dziedzictwo kulturowe Poznania interpretowane ma być przez pryzmat dążenia ludzi z nim związanych do przezwyciężania trudności i osiągania sukcesu - metaforycznego „sięgania po koronę”[6]. Zachowana od początku istnienia traktu nazwa odwołuje się również do tradycji monarszej: królewskiej, głównie piastowskiej, oraz cesarskiej, związanej z pobytami w Poznaniu władców noszących tytuł cesarski[2]. Narracja traktu zawężona jest do dziedzictwa związanego z okresem historii między Chrztem Polski w 966 a 1918. Trasa przeznaczona jest do zwiedzania pieszego, rowerowego bądź z wykorzystaniem komunikacji miejskiej[7].
Trakt wewnętrznie dzieli się na:
„oś główną”, mającą ok. 3 kilometrów długości, przebiegającą od Bramy Poznania do Zamku Cesarskiego. Ma charakter materialny[a], oznakowany jest w przestrzeni miejskiej bordowymi tablicami z wyciętą koroną - logo traktu, umieszczonymi na elementach infrastruktury miejskiej[7];
trzy „obszary”: Ostrów Tumski, Stare Miasto oraz Śródmieście, w których wytyczono „szlaki główne” oraz „szlaki uzupełniające”. „Szlaki główne” oraz „szlaki uzupełniające” mają charakter wirtualny[a], nie są oznakowane w przestrzeni miejskiej, zostały opisane w internetowych i drukowanych publikacjach turystycznych[7];
„szlaki tematyczne”, skupione na określonych tematach związanych z historią Poznania. Mają charakter wirtualny[a], nie są oznakowane w przestrzeni miejskiej, zostały opisane w internetowych i drukowanych publikacjach turystycznych[7]. Dotychczas (stan na październik 2017) przygotowane zostały „Szlak dziedzictwa żydowskiego” oraz „Szlak dziedzictwa Reformacji”[8].
W oparciu o walory kulturowe miasta wyłonione zostały cztery wątki tematyczne traktu, podkreślające elementy decydujące o wyjątkowości Poznania. W pierwotnej formie traktu umożliwiały one turyście wybranie interesujących go atrakcji z wachlarza propozycji kulturalnych i turystycznych Poznania, według następujących „wątków”:
Trakt Historii – „Tu zaczęła się Polska...”,
Trakt zabytków architektury – „Tak budował się Poznań – Trakt Pracy i Piękna”,
Trakt tradycji wielkopolskich – „Nie tylko pyry z gzikiem – Dobra Strawa i Zabawa”.
Przy realizacji programu w latach 2006-2013 podejmowana była współpraca z partnerami stałymi – 21 instytucjami kultury i sztuki, nauki oraz przedstawicielami duchowieństwa, a także z partnerami stowarzyszonymi, którzy reprezentowali na forum programu instytucje branżowe (m.in. organizacje turystyczne):
↑ abcZgodnie z typologią szlaków turystyczno-kulturowych dzielącej je na „materialne”, „realne” i „wirtualne”, wg Armin Mikos Von Rohrscheidt: Turystyka kulturowa, fenomen, potencjał, perspektywy ISBN 83-930211-0-3
Małolepszy B, Moszyński M., Pukianiec M.: Przewodnik po Trakcie Królewsko-Cesarskim, Centrum Turystyki Kulturowej Trakt, Poznań 2015, ISBN 83-62415-15-0, ISBN 978-83-62415-15-1
Jabłońska A., Matyaszczyk D., Poznań Trakt Królewsko-Cesarski, przewodnik turystyczny, Wydawnictwo Miejskie, Poznań 2007, ISBN 978-83-7503-026-6,
Konsorcjum PART S.A. i RES Management, Strategia Rozwoju Narodowego Produktu Turystycznego „Trakt Królewsko-Cesarski w Poznaniu”, Poznań 2005