Samuel Goldflam urodził się w Warszawie, jako syn warszawskiego kupca Wolfa Goldflama (1829–1916)[1]. Wolf Goldflam był subiektem handlu i prowadził skład „Nouveautés” przy placu Żelaznej Bramy[2][3].
Uczęszczał do I Gimnazjum w Warszawie (przy ul. Nowolipki)[4]. Po ukończeniu gimnazjum w 1869 roku studiował w latach 1870–1875 na wydziale lekarskim Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego[5]. W 1875 uzyskał dyplom lekarza i zaczął pracę w klinice chorób wewnętrznych w Szpitalu św. Ducha u Viléma Dušana Lambla. W 1876 przyjmował pacjentów w swoim mieszkaniu na Elektoralnej 29[6]. Od 1876 do 1883 pracował jako asystent I Katedry i Kliniki Terapeutycznej Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego[7]. W 1878 został etatowym ordynatorem[8]. W tym czasie przyjmował też pacjentów w bezpłatnej poliklinice przy ul. Długiej[9].
Członek komitetu redakcyjnego i gremium wydawniczego „Neurologii Polskiej” od początku wydawania w 1910 do 1917. VI tom „Neurologii Polskiej” (1922) był poświęcony Goldflamowi, z okazji jego 70. urodzin.
Jego przyjacielem, wieloletnim współpracownikiem, a także pacjentem był Edward Flatau. Goldflam był w komitecie wydawniczym Księgi Jubileuszowej Edwarda Flataua, cztery lata później wygłosił przemówienie na jego pogrzebie[16].
Przewodniczący organizacji Niezależnych Żydów[28]. Asesor Towarzystwa Szerzenia Prawdziwych Wiadomości o Żydach[30]. W 1916 roku wybrany do Rady Miejskiej miasta Warszawy z listy Zrzeszenia Żydowskiego Wyborczego[31]. Mandat pełnił do 1919 roku[28]. Jako radny należał, razem z Leonem Beresonem i Juliuszem Mutermilchem, do tzw. obozu neoasymilatorów, powstałego w Warszawie w 1913 roku. Był kandydatem na posła do Sejmu Ustawodawczego z listy Zrzeszenia Żydowskiego Wyborczego[28]. Z czasem zmienił poglądy na rzecz bliższych syjonizmowi.
Należał do Agencji Żydowskiej[32] i B′nai B′rith[7][33]. Sygnatariusz aktu założycielskiego Agencji Żydowskiej (14 sierpnia 1929)[28]. Członek prezydium Komitetu Organizacyjnego do spraw związanych z rozszerzeniem Agencji Żydowskiej w Polsce[28]. Członek władz organizacji Hechaluc (1929) i centralnego Komitetu Keren Hechaluc[28]. Należał do komitetu organizacyjnego Wystawy Palestyńskiej w Warszawie w 1925 i był współzałożycielem oraz członkiem Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaciół Uniwersytetu Hebrajskiego[28]. Wiosną 1925 był delegatem na uroczystość inauguracji Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie (razem z Borysem Stawskim, Leonem Lewite i Menachemem Elenbergiem). Był członkiem Kuratorium Instytutu Nauk Judaistycznych w Warszawie. Uczestniczył w XVI Kongresie Syjonistycznym w Zurychu w 1929 roku[34].
Był znany z zamiłowania do muzyki poważnej. Już w 1877 roku „Kurjer Warszawski” ogłaszał, że Samuel Goldflam został wybrany członkiem Komitetu Towarzystwa Muzycznego[36]. Miłośnik Wagnera i Beethovena, był stałym bywalcem warszawskiej Filharmonii[12].
„(...) był jednym z najlepszych znawców i miłośników Beethovena. Nie zabrakło go nigdy na żadnym koncercie symfonicznym w Warszawskiej Filharmonii. W końcowych rzędach parteru, tuż przy przejściu, z daleka widoczna była charakterystyczna głowa Goldflama, który z przymkniętymi powiekami chłonął piękno muzyki. Wielu wybitnych artystów pierwsze swe kroki na niwie malarstwa, rzeźby i muzyki jemu zawdzięcza. W swoim prywatnym gabinecie przy ul. Granicznej 10 w Warszawie, otoczony pięknymi rzeźbami i cennymi obrazami, wśród stosu książek, pozostawiał Goldflam niezatarte wrażenie na każdym, kto miał zaszczyt zetknąć się z nim bliżej”.
Pomagał w karierze wielu artystów, m.in. Artura Rubinsteina, który w swoich wspomnieniach opisał go kilkukrotnie[43][44]. Rubinstein wspominał: „Jego ogromna biblioteka i rodzaj książek jakie się w niej znajdowały, świadczyły, że doktor Goldflam to człowiek wszechstronnie oczytany. Rozmowa z nim była nad wyraz interesująca. Poruszaliśmy wszystkie możliwe tematy, ciesząc się, ilekroć znajdowaliśmy kwestie do dyskusji”.
W latach 20. Abraham Ostrzega wyrzeźbił popiersie Goldflama, wystawiane przed wojną w Muzeum im. Mathiasa Bersohna[45]. Zbiory Muzeum uległy zniszczeniu we wrześniu 1939[46].
Kilka obrazów z kolekcji Goldflama zostało sprzedanych przez Uniwersytet Hebrajski prywatnym nabywcom. Dwa obrazy powróciły w ten sposób do Polski: najpierw Autoportret z kwiatem ostu Malczewskiego, w zbiorach Goldflama od 1916 roku[51], a następnie Zachód słońca na błotach (Stóg siana) Chełmońskiego[52][53].
Dorobek naukowy
W dorobku naukowym Goldflama znajduje się blisko sto prac[12]. Najczęściej cytowane dotyczyły miastenii (określanej niekiedy chorobą Erba-Goldflama) i chromania przestankowego. Prace internistyczne Goldflama również są cytowane i do dziś wysoko oceniane[54]. Propozycja zbiorowego wydania jego dzieł, wysunięta przez Bychowskiego w liście do redakcji „Warszawskiego Czasopisma Lekarskiego”, nie doczekała się realizacji. Wiele tomów obejmowały niepublikowane materiały z polikliniki Goldflama, według współczesnych, bogate w ciekawe i doskonale opracowane obserwacje. Po likwidacji polikliniki zostały one przekazane do Oddziału Neurologicznego Szpitala na Czystem, uległy zniszczeniu podczas okupacji niemieckiej[55].
Jako jeden z pierwszych polskich lekarzy prowadził własne badania mikroskopowe układu nerwowego. W 1893 roku przedstawił na łamach „Deutsche Zeitschrift für Nervenheilkunde” trzy przypadki miastenii i przywołał wcześniejsze prace Erba, Oppenheima, Eisenlohra i Hoppego. Opisał dokładnie przebieg i obraz kliniczny choroby, jej zmienność i rokowanie[56]. W 1902 opisał objaw apokamnozypatognomoniczny dla miastenii. Wkład Goldflama w poznanie miastenii jest podkreślany przez wielu autorów[57][58][59]. Henry R. Viets określił pracę Goldflama z 1893 roku jako „pod wieloma względami najważniejszą kiedykolwiek napisaną w historii tej choroby”[60].
Goldflam jako pierwszy szczegółowo przedstawił obraz kliniczny i hipotezy dotyczące etiologii chromania przestankowego, opisał objaw zblednięcia stopy po wykonaniu nią kilku ruchów czynnych (tzw. objaw Goldflama-Oehlera) występujący w tym schorzeniu. Prawidłowo wskazał nałogowe palenie jako istotny czynnik etiologiczny choroby[61].
W 1930 podał przebieg łuku odruchowego dla objawu Rossolimo, stwierdzając, że ośrodek odruchu znajduje się w rdzeniu kręgowym na poziomie L5–S1, a ośrodek hamujący w korze zakrętów czołowych i środkowych. Dowodził, że droga zstępująca odruchu nie przebiega zgodnie z drogą piramidową, ale w jej sąsiedztwie w sznurze bocznym rdzenia jako droga pozapiramidowa[62][63]. Odruchowi Rossolimo poświęcił osobną monografię[64]. Zwrócił się do Zakładu Fizjologii UW kierowanego przez Franciszka Czubalskiego o pomoc w przygotowaniu graficznej prezentacji odruchu; szczegółową pracę na ten temat przedstawił Julian Walawski[65].
Zajmował się zagadnieniem zaniku odruchu ze ścięgna Achillesa w wiądzie rdzenia. Kilka prac poświęcił badaniu odruchów źrenicznych. Jako jeden z pierwszych stwierdził osłabienie odruchów ścięgnistych i wzmożenie odruchów skórnych w przebiegu cukrzycy[66].
W 1900 roku opisał objaw wstrząsania nerek, znany dziś jako objaw Goldflama. Objaw do dziś jest bardzo dobrze znany polskim lekarzom i studentom medycyny[67]. Autor opisał sposób sprawdzania objawu następująco[68][69]:
„Chory z obnażoną i nieco ku przodowi pochyloną górną częścią tułowia stoi lub siedzi, tyłem zwrócony do badającego. Łokciową powierzchnią pięści wykonywa się krótkie, lekkie uderzenia w okolicę lędźwiową, bądź w kierunku prostopadłym ku pokładowi mięśni krzyżo-lędźwiowych, bądź też nieco z boku od nich. Powstaje przytem wstrząśnienie tej okolicy, które u ludzi zdrowych jest zupełnie bezbolesne w przypadkach zaś pewnych chorób nerkowych wywołuje prawie zawsze ból [...]. Omawiany objaw dotąd, o ile się zdaje, nie opisany, jest tylko pomocniczy w szeregu innych, ważniejszych metod badania nerek”.
W 1908 roku opisał występujący rodzinnie wrodzony przykurcz (kamptodaktylię) palców dłoni i prześledził zmienność wady w pokoleniach badanej rodziny, podając też jej drzewo genealogiczne[71][72]. Praca była cytowana w późniejszym piśmiennictwie na temat kamptodaktylii[73][74].
W czasie I wojny światowej wyodrębnił chorobę kości i stawów pod nazwą osteoarthropathia dysalimentaria, związaną z przewlekłym niedożywieniem, opisał zmiany radiologiczne w jej przebiegu, podał diagnostykę różnicową i historię naturalną schorzenia[75].
W 1911 przedstawił jeden z pierwszych w polskim piśmiennictwie opisów przypadku nadczynności tarczycy indukowanej jodem (Jodbasedowa) u chorych leczonych dużymi dawkami jodypiny[78]. Praca ukazała się też po niemiecku[79].
Goldflam stosował nauczanie medycyny przy łóżku chorego, szczególną uwagę poświęcając należytemu badaniu i interpretacji objawów[66].
„Były to czasy Polski międzywojennej, kiedy w wielu szpitalach, a zwłaszcza w Szpitalu na Czystem roiło się od tzw. lekarzy wolontariuszy. Ulicą Wolską ku Dworskiej zmierzały wówczas rzesze lekarzy. Wśród wolontariuszy, przeważnie młodych, nigdy nie zbrakło jednego z nich – Goldflama. Jego majestatyczna postać o pięknej okolonej siwą czupryną głowie, twarzy skupionej, ozdobionej krótką, białą bródką, oczach szarych, przenikliwych, uważnych i zawsze badawczych, widniała co rano na przednim pomoście tramwaju numer 5. Stał wsparty o laskę, głęboko zaczytany w jakimś piśmie naukowym lub gazecie. Gdy jeden z kolegów (dr Ludwik Zamenhof) zaproponował mu kiedyś ustąpienie miejsca siedzącego, odparł swym zwykłym, żartobliwie dobrotliwym tonem «wolę być bliżej steru» (...)”
O sztuce badania przedmiotowego Goldflama pisał następująco:
„[Goldflam] pospołu z młodymi badał chorych. A jakież to było mistrzowskie badanie! Zdawałoby się, że jednym ruchem odrzucenia kołdry z łóżka chorego pragnął wydrzeć tajemnicę chorobie. Słuchając wywiadów obnażał chorego, badając go uważnie przenikliwym swym wzrokiem. Żaden najdrobniejszy szczegół nie uszedł wówczas Jego uwadze. Nieraz już przez wynik jedynie oględzin zdumiewał nas ogromem misternie spostrzeżonych faktów. Wypytując dalej chorego i jakby prowadząc zwykłą gawędę, przeplatając ją tu i ówdzie miłym powiedzonkiem, ten mistrz w palpacji ulubionym swym ruchem palpacyjnym wyłuskiwał dalsze objawy chorobowe.”
Według Hermana Goldflam swoje obserwacje spisywał na kawałkach papieru lub własnych mankietach[12].
W 1949 roku na Międzynarodowym Kongresie Neurologów w Paryżu podobizna Goldflama znalazła się wśród fotografii najbardziej zasłużonych neurologów świata jako autora pracy o miastenii[81]. Jego szkic biograficzny znalazł się też wśród 66 biogramów najwybitniejszych neurologów zebranych w trzytomowej pracy Grosse Nervenärzte[82].
31 października w warszawskiej siedzibie B’nai B’rith odbyła się akademia żałobna na jego cześć. W roku następnym nakładem Towarzystwa Przyjaciół Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie ukazała się wspomnieniowa publikacja Pamięci Dra Samuela Goldflama 1852–1932[11]. Zawiązano też Komitet Uczczenia Pamięci dra Goldflama i utworzono fundusz, z którego odsetki przeznaczano na cele Gminy Żydowskiej[98]. XV tom „Neurologii Polskiej” (1932) poświęcono zmarłym w tym roku Flatauowi i Goldflamowi.
Memorabilia
W rocznicę śmierci w 1934 roku, na fasadzie domu przy Granicznej, gdzie mieszkał Goldflam, została wmurowana tablica pamiątkowa dłuta rzeźbiarza Abrahama Ostrzegi (tablica ta obecnie nie istnieje)[99][100].
W Otwocku znajduje się ulica Goldflama (dawniej ulica Włodzimierska)[101][102]. Na jego cześć nazwano też dom opieki „Goldflammia” w Kirjat Mosze pod Jerozolimą[103].
↑Krajewska J, Bednarz A: Uniwersytet Warszawski, 1870-1915: materiały bibliograficzne, Tom 2. Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego, 2004, s. 460. ISBN 83-235-0085-1.
↑Ogłoszenie. „Izraelita”. 11 (31), s. 248, 30 lipca 1876. [dostęp 2017-04-04].
↑ abcdBiogramy uczonych polskich: materiały o życiu i działalności członków AU w Krakowie, TNW, PAU, PA. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1990, s. 192–194. ISBN 83-04-03466-2.
↑Uniwersytet Warszawski, 1870-1915: materiały bibliograficzne, Tom 1. Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego, 2002.
↑Kalendarz dla Izraelitów na Rok 5642. Jakób Goldszmit (red.). Warszawa: 1881. Brak numerów stron w książce
↑Eufemiusz Herman: Neurolodzy polscy. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1958, s. 239–255.
↑ abPamięci Dra Samuela Goldflama 1852-1932 (ד"ר שמואל גולדפלם ז"ל, תרי"ב-תרצ"ב.). Warszawa : Tow. Przyjaciół Uniw. Hebr. w Jerozolimie, 1933
↑ abcdeE Herman. W setną rocznicę urodzin doktora Samuela Goldflama. „Polski Tygodnik Lekarski”. 7 (16), s. 493–495, 1952. PMID: 14948663.
↑Goldflam S. Przemówienie nad trumną dra Edwarda Flataua. Warszawskie Czasopismo Lekarskie 9, 24, s. 559–560 (1932).
↑Hanecki M. Udział lekarzy i przyrodników pochodzenia żydowskiego w rozwoju nauk lekarskich w Polsce ostatniego stulecia. „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego”. 81, 1972.brak numeru strony
↑Z. Tow. Przyjaciół Dzieci. „Nowa Gazeta (wydanie poranne)”. 12 (187), s. 2, 19 kwietnia 1917. [dostęp 2017-04-04].
↑Maria Falkowska: Myśl pedagogiczna Janusza Korczaka: nowe źródła. Nasza Księgarnia, 1983, s. 371.
↑Jakób Kirszrot: Prawa Żydów w Królestwie polskiem: zarys historyczny. Nakład Zarządu Warszawskiej gminy Starozakonnych, 1917, s. 278.
↑ abBychowski Z. Dr Samuel Goldflam, lekarz i uczony: (Przemówienie wygłoszone na uroczystej akademji żałobnej w Stowarzyszeniu Humanitarnem „Braterstwo-B′nei B′rith” w Warszawie dn. 31 października 1932 r.). Warszawa, 1932.
↑Stowarzyszenie humanitarne „Braterstwo B′nei B′rith” w Warszawie, 1922-1932. 1932, s. 83.
↑Protokoll der Verhandlungen des XVI.Zionistenkongresses und der konstituierenden Tagung des Council der Jewish Agency für Palästina, Zürich, 28. Juli bis 14. August 1929. Zentralbureau der Zionistischen Organisation, 1929 s. 39.
↑Katarzyna Mikocka-Rachubowa: Canova: jego krąg i Polacy, około 1780-1850. Tom 2. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2001, s. 84, 308. ISBN 83-85938-39-7.
↑Rubinstein A: Moje długie życie, cz. I i II. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1988. ISBN 83-224-0367-4. Brak numerów stron w książce
↑Rubinstein A: Moje młode lata. Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1976, s. 423.
↑Jerzy Malinowski, Barbara Brus-Malinowska: Malarstwo i rzeźba Żydów polskich w XIX i XX wieku. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 240. ISBN 83-01-13178-0.
↑Kotowski W. Rok 1900. Katastrofa kolejowa Reymonta. Pamiętnik Literacki 65, 1, s. 185–201 (1974).
↑Protokół posiedzenia władz Tow. Uniw. Hebrajskiego w Jerozolimie dla uczczenia pamięci b. p. dra Samuela Goldflama. „Trybuna Akademicka: centralny organ Związku Żydowskich Akademickich Instytucji Samopomocowych Uczelni Polskich”. 12 (98/99), s. 14, wrzesień/październik 1932. [dostęp 2017-04-04]. Cytat: [..] Wszystkie bez wyjątku dzieła sztuki (obrazy, rzeźby, bronzy zapisuję Towarzystwu Przyjaciół Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, mającemu siedzibę swą w Warszawie, na cele naukowe. Książki moje (całkowity księgozbiór) zapisuję temuż Towarzystwu Przyjaciół Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, mającemu siedzibę swą w Warszawie, na cele naukowe. Warszawa, dnia 4 września 1932 r..
↑Jerozolima w kulturze europejskiej: materiały z konferencji zorganizowanej w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie w dniach 14–17 maja 1996. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 1997, s. 544–546. ISBN 83-85938-96-6.
↑Proceedings of the general convention of the Constitution Grand Lodge, B’nai B’rith (1935) s. 755.
↑P. Celnik. Dorobek naukowy Samuela Goldflama w zakresie medycyny ogólnej. „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny”. 55 (3–4), s. 305–316, 1992. PMID: 11630121.
↑Goldflam S. Ueber einen scheinbar heilbaren bulbärparalytischen Symptomencomplex mit Beheiligung der Extremitaten. „Dtsch Z Nervenheilk”. 4, s. 312–352, 1893.
↑AM Harvey. Myasthenia gravis – the first 100 years in perspective. „Transactions of the American Clinical and Climatological Association”. 82, s. 149–169, 1971. PMID: 4934016.
↑H.J.G.H. Oosterhuis: Myasthenia Gravis. Taylor & Francis, 1997 ISBN 90-90-10600-6, s. 1–2.
↑G Keynes. The history of myasthenia gravis. „Med Hist”. 5, s. 313–326, 1961. PMID: 14455469.
↑Sander L. Gilman, Xun Yu Zhou: Smoke: a global history of smoking. London: Reaktion Books, 2004, s. 281. ISBN 1-86189-200-4.
↑Goldflam S. O znaczeniu odruchu Rossolimo. Doniesienie tymczasowe. „Warszawskie Czasopismo Lekarskie”. 5 (15/16), s. 389–392, 1928.
↑Goldflam S: O znaczeniu odruchu Rossolimo (zarazem przyczynek do ograniczonego zapalenia opon rdzeniowych, stwardnienia rozsianego; ustęp z większej całości). W: Księga Jubileuszowa Edwarda Flataua. Warszawa: Skład główny u Gebethnera i Wolffa, 1929, s. 707–720.
↑Goldflam S: Die diagnostische Bedeutung des Rossolimoschen Reflexes bei Erkrankungen des Zentralnervensystems. Eine klinisch-anatomische Studie. T. 56. Berlin: S. Karger, 1930, s. 274, seria: Abhandlungen aus der Neurologie, Psychiatrie, Neurologie und ihren Granzgebieten. Beihefte zur Monatschrift für Psychiatrie und Neurologie. Hrsg. von K. Bonhoeffer.
↑Walawski J. Badanie odruchu Rossolimo metodą graficzną. Medycyna doświadczalna i społeczna 15/16, s. 234- (1932).
↑ abC Donalies. Nauczanie medycyny przy łóżku chorego przed i po ukazaniu się niemieckojęzycznych publikacji polskiego neurologa Goldflama. „Archiwum historii i filozofii medycyny”. 49 (3), s. 409–412, 1986. PMID: 3541840.
↑TM Domżał. Historia polskiej neurologii i neurochirurgii. Samuel Goldflam. „Neurologia i Neurochirurgia Polska”. 44 (1). s. 99–101. PMID: 20358490.
↑Goldflam S. O wstrząsaniu nerek. „Medycyna”. 28 (25), s. 578–580, 1900.
↑Goldflam S. Über Erschütterung (Succussion) der Nieren. „Berliner Klinische Wochenschrift”. 38, s. 51, 1900.
↑Goldflam S. Dritte Mittheilung über die paroxysmale, familiäre Lähmung. „Deutsche Zeitschrift für Nervenheilkunde”, 1897. DOI: 10.1007/BF01674122.
↑Goldflam S. Ein Fall von kongenitaler, familiarer Ankylose der Fingergelenke. „Münchener Medizinische Wochenschrift”. 53, s. 2299, 1906.
↑Goldflam S. Przypadek wrodzonego, rodzinnego zesztywnienia stawów palcowych. „Medycyna”. 34, s. 934–938, 1906.
↑JP Welch, SA Temtamy. Hereditary contractures of the fingers (camptodactyly). „Journal of Medical Genetics”. 3 (2), s. 104–113, czerwiec 1966. PMID: 5963204.
↑Goldflam S. O cierpieniu kości i stawów na tle nieodpowiedniego odżywiania (osteoarthropathia dysalimentaria). „Medycyna i Kronika lekarska”. 53 (42), s. 312–327, 1918.
↑Goldflam S. Przyczynek do różnorodności postaci zapalenia mózgu pochodzenia nieropnego. „Lekarz Wojskowy”. 1 (18–19), s. 1–27, 1920.
↑Goldflam S. Die große Encephalitisepidemie des Jahres 1920. „Deutsche Zeitschrift für Nervenheilkunde”. 73 (1–2), s. 1–70, 1922. DOI: 10.1007/BF01842911.
↑Goldflam S. W kwestii Jodbasedowa. „Neurologia Polska”. 1 (5), s. 7–17, 1911.
↑Goldflam S. Zur Frage des Jodbasedows. „Berliner klinische Wochenschrift”. 10 (48), s. 423–426, 1911.
↑Flatau E. Personalien. Neurologisches Centralblatt 20 (5), s. 240, 1901.
↑Eufemiusz Herman: Historia Neurologii Polskiej. Polska Akademia Nauk, tom XCVII, 1975, Wrocław.
↑E. Herman: „Samuel Goldflam (1852-1932)” W: Kurt Kolle (Hrsg.): Grosse Nervenärzte, Band III. Stuttgart: Georg Thieme, 1963 s. 143–148.
↑Nekrolog. „Robotnik”. 38 (293), s. 2, 29 sierpnia 1932. [dostęp 2017-04-04]. Cytat: Dnia 26 sierpnia zgasł przeżywszy lat 80 najukochańszy nasz brat, wuj i szwagier Dr medycyny Samuel Goldflam.
↑Wulman L. Niepowetowana strata (z powodu śmierci b.p. d-ra S. Goldflama. Medycyna Społeczna (Di Socjale Medicin: Organ fun gez. „TOZ”) 5 (7-8), 1932.
↑Mackiewicz J. Źródła i metodologia twórczości dra Goldflama. „Warszawskie Czasopismo Lekarskie”. 9 (40), s. 907–910, 1932.
↑Głos Gminy Żydowskiej: organ Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie / [Zarząd Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie]. R. 1 (1937) nr 1 s. 24 [1].
Situación legal de las uniones entre personas del mismo sexo en América del Sur Matrimonio Otro tipo de unión Sin reconocimiento Matrimonio prohibido para parejas del mismo sexo País sujeto al pronunciamiento OC 24/17 de la CIDH Actividad LGBT ilegal, sin detenciones de facto verdiscusióneditar El matrimonio en...
Potencial solar do território brasileiro A energia solar no Brasil tinha capacidade instalada de 21 GW em outubro de 2022.[1][2][3][4] Em 2021 o Brasil era o 14° país do mundo em termos de potência instalada de energia solar (13 GW).[5], e o 11º país do mundo que mais produzia energia solar (16,8 TWh).[6] Do total da matriz energética brasileira instalada, 2,48% era composta pelos sistemas solares fotovoltaicos em outubro de 2021.[7] Em meados de 2019, tinha o equivalente a 2,9 GW de pot
Church in Florence, Italy Basilica of the Holy Spirit Basilica di Santo Spirito (in Italian)View of the Basilica.ReligionAffiliationRoman CatholicDistrictArchdiocese of FlorenceEcclesiastical or organizational statusMinor basilicaYear consecrated1481LocationLocation Florence, Tuscany, ItalyGeographic coordinates43°46′2.2″N 11°14′53.7″E / 43.767278°N 11.248250°E / 43.767278; 11.248250ArchitectureArchitect(s)Filippo Brunelleschi, Antonio Manetti, Giovanni da ...
King Edward kan verwijzen naar: Eduard de Oudere Eduard de Martelaar Eduard de Belijder Eduard I van Engeland Eduard II van Engeland Eduard III van Engeland Eduard IV van Engeland Eduard V van Engeland Eduard VI van Engeland Eduard VII van het Verenigd Koninkrijk Eduard VIII van het Verenigd Koninkrijk King Edward (sigarenmerk) King Edward (berg), een berg van 3490 meter in de Canadese provincies Alberta en British Columbia King Edward (piek), een bergpiek van 2789 meter in de Canadese provin...
Bridge in New South Wales, AustraliaStanwell Creek railway viaductStanwell Creek railway viaduct, in 2006Coordinates34°13′49″S 150°58′26″E / 34.2303°S 150.9738°E / -34.2303; 150.9738CarriesIllawarra lineCrossesStanwell CreekLocaleStanwell Park, City of Wollongong, New South Wales, AustraliaOwnerTransport Asset Holding EntityCharacteristicsDesignArch viaductMaterialBrickLongest span13.1 metres (43 ft)No. of spans8Clearance below110 feet (34 m)Rail ...
Douglas Haig Douglas Haig, 1. Earl Haig (* 19. Juni 1861 in Edinburgh; † 29. Januar 1928 in London) war ein britischer Feldmarschall. Während des Ersten Weltkriegs war er von 1915 bis 1918 Oberbefehlshaber der British Expeditionary Force an der Westfront. Sein Tagebuch aus der Zeit des Ersten Weltkriegs wurde 2015 zum Weltdokumentenerbe der UNESCO erklärt.[1] Inhaltsverzeichnis 1 Leben 2 Ehe und Nachkommen 3 Zitat 4 Literatur 5 Weblinks 6 Einzelnachweise Leben Haig als junger Offi...
American politician (1858–1923) Lawrence Vest Stephens29th Governor of MissouriIn officeJanuary 11, 1897 – January 14, 1901LieutenantAugust Henry BoltePreceded byWilliam J. StoneSucceeded byAlexander Monroe Dockery18th State Treasurer of MissouriIn office1890–1897GovernorDavid R. FrancisWilliam J. StonePreceded byEdward T. NolandSucceeded byFrank L. Pitts Personal detailsBorn(1858-12-01)December 1, 1858Boonville, Missouri, USDiedJanuary 10, 1923(1923-01-10) (aged 6...
Wife of Duryodhana, an antagonist of the epic Mahabharata Fictional character BhanumatiAn illustration of BhanumatiInformationAffiliationKuru queenFamilyChitrangada (father)[1]SpouseDuryodhanaChildrenLakshmana Kumara (son) Lakshmana (daughter) [2]HomeKalinga (by birth)Hastinapur (by marriage) Bhanumati is the wife of Duryodhana, the main antagonist of the epic Mahabharata[3][4] Originally unnamed in the epic, the name of Duryodhana's wife is added in later vers...
This article needs additional citations for verification. Please help improve this article by adding citations to reliable sources. Unsourced material may be challenged and removed.Find sources: St. Swithin's Day comics – news · newspapers · books · scholar · JSTOR (March 2010) (Learn how and when to remove this template message) St. Swithin's DayCover of St. Swithin's Day collected edition from Trident ComicsCreated byGrant MorrisonPaul GristPubl...
Khet in Bangkok, ThailandKhlong Sam Wa คลองสามวาKhetDolphin show at Safari WorldKhet location in BangkokCoordinates: 13°51′35″N 100°42′15″E / 13.85972°N 100.70417°E / 13.85972; 100.70417CountryThailandProvinceBangkokSeatBang ChanKhwaeng5Khet established21 November 1997Area • Total110.686 km2 (42.736 sq mi)Population (2022) • Total209,120[1] • Density1,889.31/km2 (4,893.3/sq...
This article needs additional citations for verification. Please help improve this article by adding citations to reliable sources. Unsourced material may be challenged and removed.Find sources: List of high-speed trains – news · newspapers · books · scholar · JSTOR (October 2011) (Learn how and when to remove this template message) The following is a list of high-speed trains that have been, are, or will be in commercial service. A high-speed train is...
Chinese military medical school in Guangzhou This article uses bare URLs, which are uninformative and vulnerable to link rot. Please consider converting them to full citations to ensure the article remains verifiable and maintains a consistent citation style. Several templates and tools are available to assist in formatting, such as reFill (documentation) and Citation bot (documentation). (August 2022) (Learn how and when to remove this template message) Southern Medical University南方医...
British TV series or programme Rich Kids Go SkintAlso known as Rich Kids Turn Skint When Rich Kids Go Skint GenreRealityNarrated byJessica RansomCountry of originUnited KingdomOriginal languageEnglishNo. of series5No. of episodes45ProductionExecutive producers Asif Hasan Nick Parnes ProducerRoger OldhamEditors Gruff Lovgreen Ian Golf Camera setupMulti-camera setupRunning time60 minutesProduction companyKalel Productions[1][2]Original releaseNetwork5StarRelease18 April 201...
Opera by Paul Hindemith Mörder, Hoffnung der FrauenOpera by Paul HindemithThe composer in 1923TranslationMurderer, Hope of WomenLibrettistOskar KokoschkaLanguageGermanBased onKokoschka's play Mörder, Hoffnung der FrauenPremiere4 June 1921 (1921-06-04)Landestheater Stuttgart Mörder, Hoffnung der Frauen (Murderer, Hope of Women)[1] is an opera in one act by Paul Hindemith, written in 1919 on a German libretto by Oskar Kokoschka which he based on his play of 1907.[1...
Indian ₹1 Currency One rupee coinIndiaValue₹1Mass3.09 gDiameter20 mm (0.79 in)CompositionStainless steelYears of minting1950 (1950)–presentMint marks⧫ = MumbaiB = Mumbai Proof issue* = Hyderabad° = NoidaNo mint-mark = KolkataObverseDesignerRBIDesign date2011ReverseDesignerRBIDesign date2011 The Indian 1-rupee coin (₹1) is an Indian coin worth one Indian rupee and is made up of a hundred paisas. Currently, one rupee coin is the smallest Indian coin in circulation...
Swedish synthpop band This article has multiple issues. Please help improve it or discuss these issues on the talk page. (Learn how and when to remove these template messages) The topic of this article may not meet Wikipedia's notability guideline for music. Please help to demonstrate the notability of the topic by citing reliable secondary sources that are independent of the topic and provide significant coverage of it beyond a mere trivial mention. If notability cannot be shown, the article...
McLaren MP4-30 Fernando Alonso durante el GP de España.Categoría Fórmula 1Constructor McLarenDiseñador(es) Tim Goss - Peter ProdromouPredecesor McLaren MP4-29Sucesor McLaren MP4-31Especificaciones técnicasChasis Compuesto de fibra de carbono que incorpora los controles del conductor y la pila de combustible[1]Suspensión Elementos de suspensión de doble horquilla y varillas de empuje de fibra de carbono que ponen en funcionamieto la barra de torsión interna y el sistema amortigu...
Crisis Text LineFounded2013FoundersNancy Lublin Bob FilbinFounded atNew York, NYPurposeMental health support and crisis interventionHeadquartersNew York City, United StatesKey peopleDena Trujillo (CEO) Crisis Text Line is a global nonprofit organization providing free and confidential text-based mental health support and crisis intervention by texting HOME to 741741.[1] The organization launched in 2013, and its services are available 24 hours a day throughout the United States, Canad...
Годы 1544 · 1545 · 1546 · 1547 — 1548 — 1549 · 1550 · 1551 · 1552 Десятилетия 1520-е · 1530-е — 1540-е — 1550-е · 1560-е Века XV век — XVI век — XVII век 2-е тысячелетие XIV век — XV век — XVI век — XVII век — XVIII век 1490-е 1490 1491 1492 1493 1494 1495 1496 1497 1498 1499 1500-е 1500 1501 1502 1503 1504 1505 1506 1507 1508 1509 1510-е 1510 1511 1512 1513 ...
Bowed string instrument For the contrabass voice, see Basso profondo; for the frequency range in general, see Sub-bass. For other instruments, see bass, Double bass drum, Bass guitar or Contrabass violin. This article needs additional citations for verification. Please help improve this article by adding citations to reliable sources. Unsourced material may be challenged and removed.Find sources: Double bass – news · newspapers · books · scholar · JSTO...