Anatosuchus – rodzaj niewielkiego krokodylomorfa z grupy Mesoeucrocodylia żyjącego we wczesnej kredzie na terenie dzisiejszej Afryki. Prawdopodobnie był drapieżnikiem poruszającym się na wyprostowanych kończynach i polującym na bezkręgowce i niewielkie wodne kręgowce. Pozycja filogenetyczna rodzaju jest niepewna – analizy wskazują na jego przynależność do Notosuchia lub Neosuchia.
Morfologia
Szkielet Anatosuchus minor
Anatosuchus był niewielkim krokodylomorfem z dużymi oczodołami i krótkim pyskiem o szerokości zbliżonej do jego długości[1]. Osiągał poniżej 1 m długości i prawdopodobnie poruszał się na wyprostowanych kończynach. Jego pysk był jednym z najbardziej wyspecjalizowanych pośród krokodylomorfów. Anatosuchus miał przypuszczalnie mięsiste nozdrza zewnętrzne otwierające się ku górze[2]. Młode osobniki miały pięć zębów przedszczękowych[1], jednak z wiekiem liczba ta wzrastała do sześciu, co prawdopodobnie wiąże się ze zwiększeniem szerokości pyska. Największe zęby znajdowały się w rogach szczęki oraz żuchwy, jednak w przeciwieństwie do wielu przedstawicieli Notosuchia powiększone zęby przypominające kły nie występowały. Uzębienie było typowe dla drapieżnika. Według Sereno i Larssona, mający stosunkowo duży nadgarstek i wydłużone, płasko zakończone paliczki kończyn przednich Anatosuchus, mógł wygrzebywać miękkie bezkręgowce lub szukać płazów i niewielkich ryb w płytkich wodach. Całkowitą objętość wewnątrzczaszkową A. minor szacuje się na co najmniej 1964 mm3, a półkuli mózgu na nie mniej niż 561 mm3, co mieści się wśród wartości spotykanych również u współczesnych krokodyli[2].
Systematyka
Według analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Sereno i współpracowników w 2003 roku taksonem siostrzanym dla Anatosuchus jest Comahuesuchus, a oba rodzaje należą do rodziny Comahuesuchidae w ramach monofiletycznej grupy Notosuchia[1]. Hipotezę tę wsparła analiza Alana Turnera z 2006 roku[3], jednak badania Martinellego (2003)[4] oraz Andradego, Bertiniego i Pinheiro (2006) nie potwierdziły bliskiego pokrewieństwa Anatosuchus z Comahuesuchus i jego zaliczenia do Comahuesuchidae[5]. Według analizy Martinellego (2003) Anatosuchus w ogóle nie należał do Notosuchia, lecz był taksonem siostrzanym do kladu tworzonego przez rodzaj Araripesuchus i rodzinę Peirosauridae[4]; także według analizy Andradego i Bertiniego (2008) Anatosuchus nie należał do Notosuchia, lecz był taksonem siostrzanym do kladu tworzonego przez Araripesuchus i grupę Neosuchia[6]. Cechy podniebieniaAnatosuchus, które początkowo uznano za łączące go z Comahuesuchus, okazały się efektami erozji, a dodatkowe skamieniałości opisane w 2009 roku potwierdziły, że rodzaje te nie są najbliższymi krewnymi, co wsparła analiza filogenetyczna przeprowadzona Sereno i Larssona, która zasugerowała, że Anatosuchus należał do Notosuchia, a najbliżej spokrewnione z nim są Simosuchus i Uruguaysuchus[2]. Z kolei według analizy Fiorellego i Calvo (2007) Anatosuchus należał do Peirosauridae i był taksonem siostrzanym rodzaju Uberabasuchus; według tej analizy Peirosauridae tworzyły nierozwikłaną trychotomię z kladami Notosuchia i Neosuchia[7]. Również według późniejszej (2008) analizy tych samych autorów najbliższymi krewnymi Anatosuchus byli przedstawiciele rodziny Peirosauridae oraz rodzaj Mahajangasuchus; nie jest jednak pewne, czy taksony te należały do Notosuchia czy do Neosuchia[8]. Turner i Sertich (2010) spostrzegli, że pozycja filogenetyczna Anatosuchus w dużej mierze zależy od pozycji Peirosauridae i Araripesuchus – w ich analizie wszystkie te taksony były bazalnymi przedstawicielami Notosuchia, jednak wydłużenie drzewa tak, by Araripesuchus i Peirosauridae znajdowały się w Neosuchia powodowało, że również Anatosuchus zmieniał pozycję z Notosuchia na Neosuchia. W zależności od pozycji gatunku Araripesuchus wegeneri w analizie Turnera i Serticha Anatosuchus znajdował się na kladogramie jako najbardziej bazalny przedstawiciel Notosuchia lub jako takson siostrzany dla kladu obejmującego Araripesuchus i grupę Ziphosuchia[9]. Również według analizy przeprowadzonej przez Pola i współpracowników (2014) Anatosuchus jest blisko spokrewniony z Araripesuchus – znajduje się w politomii z gatunkami A. wegeneri i A. tsangatsangana oraz kladem obejmującym pozostałe gatunki Araripesuchus oraz rodzaj Uruguaysuchus[10].
Czaszka Anatosuchus (MNN GAD17)
Historia odkryć
Szczątki Anatosuchus zostały odkryte w datowanych na późny apt lub wczesny alb osadach formacji Elrhaz w środkowym Nigrze i opisane w 2003 roku przez Paula Sereno i współpracowników. Holotypem jest niemal kompletna czaszka osobnika młodocianego wraz z połączoną z nią stawowo żuchwą (MNN GAD603[1], dawniej MNN GDF603). W 2009 roku opisano dodatkowe skamieniałości: MNN GAD17 – niemal kompletną czaszkę wraz z żuchwą, połączoną z niekompletnym szkieletem pozaczaszkowym, nieobejmującym prawej części obręczy barkowej i kończyny przedniej, kończyn tylnych, kości krzyżowej oraz ogona, oraz MNN GAD18 – środkową część kości zębowej obejmującą zębodoły 7–14 oraz przednią część lewej kości okładkowej[2].
Nazwa gatunku typowego, Anatosuchus minor, oznaczająca „mały kaczy krokodyl”, pochodzi od łacińskiego słowa anas („kaczka”), greckiegosouchos („krokodyl”) oraz łacińskiego minor („mały”) i odnosi się do kształtu pyska Anatosuchus, przypominającego kaczy dziób, oraz niewielkich rozmiarów zwierzęcia[1].
↑ abcdPaul C. Sereno, Hans C.E. Larsson. Cretaceous crocodyliforms from the Sahara. „ZooKeys”. 28, s. 1–143, 2009. DOI: 10.3897/zookeys.28.325. (ang.).
↑Alan H. Turner. Osteology and phylogeny of a new species of Araripesuchus (Crocodyliformes: Mesoeucrocodylia) from the Late Cretaceous of Madagascar. „Historical Biology”. 18 (3), s. 255–369, 2006. DOI: 10.1080/08912960500516112. (ang.).
↑Marco Brandalise de Andrade, Reinaldo J. Bertini. A new Sphagesaurus (Mesoeucrocodylia: Notosuchia) from the Upper Cretaceous of Monte Alto City (Bauru Group, Brazil), and a revision of the Sphagesauridae. „Historical Biology”. 20 (2), s. 101–136, 2008. DOI: 10.1080/08912960701642949. (ang.).
↑Alan H. Turner, Joseph J. W. Sertich. Phylogenetic history of Simosuchus clarki (Crocodyliformes: Notosuchia) from the Late Cretaceous of Madagascar. „Society of Vertebrate Paleontology Memoir”. 10, s. 177–236, 2010. DOI: 10.1080/02724634.2010.532348. (ang.).
↑Diego Pol, Paulo M. Nascimento, Alberto B. Carvalho, Claudio Riccomini, Ricardo A. Pires-Domingues, Hussam Zaher. A new notosuchian from the Late Cretaceous of Brazil and the phylogeny of advanced notosuchians. „PLOS ONE”. 9 (4): e93105, 2014. DOI: 10.1371/journal.pone.0093105. (ang.).