Hall PH

Hall PH-3

Dane podstawowe
Państwo	Stany Zjednoczone
Producent	Hall-Aluminum Aircraft Corporation
Typ	łódź latająca
Konstrukcja	dwupłatowiec o konstrukcji metalowej z kadłubem półskorupowym
Załoga	6
Historia
Data oblotu	1929
Wycofanie ze służby	1944
Liczba egz.	24 (wszystkie wersje)[a]
Liczba wypadków	2[1][b]
Dane techniczne
Napęd	2 x Wright R-1820F-51
Moc	750 KM każdy
Wymiary
Rozpiętość	22,21 m
Długość	15,55 m
Wysokość	6,05 m
Powierzchnia nośna	159 m²
Masa
Własna	4370 kg
Startowa	7342 kg
Osiągi
Prędkość maks.	256 km/h
Prędkość przelotowa	219 km/h
Pułap	9700 m
Zasięg	3119 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
4 km 7,62 mm, do 450 bomb głębinowych
Użytkownicy
United States Navy, United States Coast Guard
Multimedia w Wikimedia Commons

Hall PH –amerykańska łódź latająca zaprojektowana i wybudowana w zakładach Hall-Aluminum Aircraft Corporation w 1929. Samolot powstał na zamówienie United States Navy (USN) jako wersja rozwojowa wcześniejszych wersji samolotów Naval Aircraft Factory PN, które z kolei powstała jako modernizacja samolotu Felixstowe F5L pochodzącego jeszcze z okresu I wojny światowej. Samoloty Hall PH używane był przez USN oraz United States Coast Guard (USCG) jeszcze w czasie II wojny światowej. Były to ostatnie dwupłatowe łodzie latające służące w amerykańskich siłach zbrojnych, uważana są także za najlepsze ówczesne samoloty tego typu.

27 grudnia^[2] (lub 29 grudnia^[3]) 1927 zakłady Hall-Aluminum Aircraft Corporation otrzymały kontrakt na zaprojektowanie i wybudowanie łodzi latającej bazującej na wcześniejszej serii samolotów Naval Aircraft Factory PN^[2][3]. W latach 20. XX wieku samoloty typu NAF PN były podstawowymi łodziami latającymi dalekiego zasięgu używanymi przez USN i były budowane w kilku wariantach przez różne firmy, ich podstawowa konstrukcja bazowała na powstałym jeszcze w 1917 samolocie Felixstowe F.5^[4][5].

Zaprojektowany w zakładach Halla prototyp XPH-1 był zbliżony do PN-11, miał metalowy (aluminiowy) kadłub i metalową konstrukcję skrzydeł^[2]. Pierwszy lot nowego samolotu odbył się w grudniu 1929^[2][3].

Łódź latająca Hall XPH-1 była dwusilnikowym, dwupłatowym samolotem o konstrukcji metalowej^[2][3][6][7] ze skrzydłami krytymi płótnem^[8]. Była to pierwsza łódź latająca zbudowana dla USN z półskorupową konstrukcją kadłuba^[5]. W pierwszej, prototypowej wersji napęd samolotu zapewniały dwa silniki Wright Cyclone GR-1750D o mocy 537 KM każdy^{[2][3][6][7][8]} z trzypłatowymi, metalowymi śmigłami o zmiennym skoku^[9]. XPH-1 miał takie same skrzydła jak jego poprzednik PN-11 ale ze zmienionym układem zastrzałów (rozpórek), zmieniono nieco konstrukcję i kształt kadłuba, powiększono statecznik pionowy i ster^[2][7].

Załogę stanowiło sześć osób w tym dwóch pilotów w otwartym kokpicie oraz dwóch strzelców, także w otwartych kokpitach, obsługujących pojedyncze (według inne źródła - podwójne^[6]) karabiny maszynowe typu Lewis - jedno stanowisko strzeleckie znajdowało się na dziobie samolotu, drugie za skrzydłami^[2][3][6].

Pierwszy lot XPH-1 (numer seryjny USN - BuA-8004) odbył się w grudniu 1929, za jego sterami zasiadał William H. McAvoy^[2][3]. Osiągi samolotu nie różniły się znacząco od wcześniejszych samolotów serii PN ale pomimo tego USN zamówiła 10 czerwca 1930 dziewięć samolotów w wersji produkcyjnej^[2].

Pierwsza wersja produkcyjna zbudowana dla USN, zamówiona 10 czerwca 1930^[6] (numery seryjne USN BuA-8687/8695^[2][8]). Pierwszy samolot tej wersji został oblatany w październiku 1931^[3]. W porównaniu z prototypem samoloty te miały silniki o większej mocy (Wright R-1820-6, 620 KM każdy), zamkniętą kabinę pilotów, uzbrojenie obronne zostało zwiększone do podwójnych karabinów maszynowych typu Browning^[2][3][6][7] (według innego źródła - cztery pojedyczne karabiny maszynowe^[8]). Samoloty mogły też przenosić do 2000 funtów (907 kg) bomb pod skrzydłami^[2]. Pomimo większej masy własnej model PH-1 był szybszy od prototypu o 10 mil na godzinę (16 km/h)^[2][3].

W służbie USN samoloty były bardzo lubiane, szczególnie ceniono ich dobre właściwości morskie (szczególnie przy dużej fali) i dobre właściwości pilotażowe^[2].

Wszystkie samoloty służyły w dywizjonie patrolowym VP-8S w latach 1932-1937^[2][3][7]. Pierwsze samoloty zostały dostarczone do Dywizjonu 1 listopada 1930^[10]. W czasie służby i ćwiczeń samoloty dywizjonu zazwyczaj korzystały z tendrów USS „Wright”, „Swann” i „Lapwing”^[10].

Po wycofaniu ze służby zostały zastąpione przez łodzie latające Consolidated PBY Catalina^[2].

Dobre właściwości morskie samolotów sprawiły, że zainteresowała się nimi USCG i w czerwcu 1936 Coast Guard zamówił siedem samolotów w wersji PH-2 (numery seryjne USCG - V164/170)^[2][6]. W tej wersji samoloty otrzymały silniki o jeszcze większej mocy (R-1820-F-51, 750 KM), powierzchnia skrzydeł została zmniejszona o 53 stopy kwadratowe przy niezmienionej rozpiętości, z samolotu usunięto uzbrojenie obronne i zainstalowano oprzyrządowanie wymagane przez USCG do misji typu SAR^[2][11]. W wyposażeniu samolotu użyto wszystkich ówczesnych nowinek technicznych, miały one bardzo bogate wyposażenie radiowe, kompasy żyroskopowe, radionamierniki, wewnętrzny system komunikacyjny, a także głośniki pozwalające na komunikację ze światem zewnętrznym o zasięgu wynoszącym do jednej mili (1600 m)^[12].

W porównaniu z poprzednią wersją samoloty miały zasięg zwiększony o 300 mil, mogły przenosić do czterech 250-funtowych bomb głębinowych lub do dwudziestu pasażerów^[2]. Samoloty weszły do służby w 1938 i służyły do 1941^[2].

W momencie ich wejścia do służby były to największe samoloty kiedykolwiek zamówione przez USCG^[12].

W 1939 Coast Guard zamówił kolejnych siedem samolotów w nieco zmienionej wersji PH-3 (numery seryjne USCG V-177/183)^[2][11]. Główne różnice polegały na zmodyfikowanych obudowach silników i zmienionej owiewce kabiny pilotów^[2][3]. Pierwszy samolot wszedł do służby w maju 1940, ostatni został dostarczony w styczniu 1941^[2].

Po ataku na Pearl Harbor i przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do wojny będące w służbie PH-3, podobnie jak wszystkie samoloty USGC, otrzymały standardowy zielono-szary kamuflaż USN^[2][3], zostały także uzbrojone w cztery pojedyncze karabiny maszynowe typy Lewis^[2]. W czasie wojny samoloty były używane do misji patrolowych, SAR oraz do zwalczania okrętów podwodnych^{[2][11][13][14]}. Ostatni PH-3 został wycofany ze służby w 1944^[2][14].

Samoloty serii Hall PH były ostatnimi dwupłatowymi łodziami latającymi w służbie amerykańskich sił zbrojnych^[4][9][13], uważane są także za najlepsze łodzie latające z tego okresu^[15].

• William Green: War Planes of the Second World War: Volume Five: Flying Boats. Londyn: Macdonald, 1962.
• E.R. Johnson: American Flying Boats And Amphibious Aircraft : An Illustrated History. Jefferson, N.C.: McFarland Co., 2009. ISBN 978-0-7864-3974-4.
• E. R. Johnson: United States Naval Aviation, 1919–1941: Aircraft, Airships and Ships Between the Wars. Mcfarland, 2011. ISBN 978-0786445509.
• Justin D. Murphy, Matthew A. McNiece: Military Aircraft, 1919-1945 : An Illustrated History of Their Impact. Santa Barbara: ABC-CLIO, 2009. ISBN 978-1-85109-498-1.
• Michael D. Roberts: Dictionary of American Naval Aviation Squadrons, Volume 2 The History of VP, VPB, VP(HL) and VP(AM) Squadrons. Waszyngton: Naval Historical Center Department of the Navy, 2000.
• Gordon Swanborough, Peter M. Bowers: United States Navy Aircraft Since 1911. Londyn: Putnam, 1976. ISBN 0-370-10054-9.
• John Wegg: General Dynamics Aircraft And Their Predecessor. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 1990. ISBN 0-87021-233-8.

• Warren E. Thompson. Classics: Hall PH-3 Flying Bat. „Flight Journal”. 
• Coast Guard Roll of Honor: Aviators & Aircrews That Did Not Return (opis wypadku PH-2). United States Coast Guard. [dostęp 2012-08-27]. (ang.).
• Hall PH-2 & PH-3 (krótki opis i zdjęcia samolotów). United States Coast Guard. [dostęp 2012-08-27]. (ang.).