Addjectif

Èn addjectif, c' est on mot ki mostere ene sacwè so on no k' i va avou.

Èn addjectif djondrece u addectif epitete, c' est èn addjectif metou djusse djondant l' no, divant u après.

L' addjectif sudjetrece u atribut si rapoite å sudjet, mins gn a l' viebe «esse» u des pareys a lu (dimorer, dimani, divni) etur les deus.

I s' acoirdèt todi avou l' sustantif metou padrî:

A l' omrin pluriyal, on radjoute ordinairmint on S.

on bea spectåke / des beas efants.

Mins gn a nou candjmint po ls addjectifs k' ont ddja on S å coron:

èn amitieus gamén; des spepieus egzercices.

Å femrin singulî, on radjoute ordinairmint on E.

on clapant live / ene forfante bistoke.

Mins n' a pont d' candjmint po ls addjectifs k' ont ddja on E å coron

on banåve bwès / ene amiståve kimere.

Pacô, on ristitche ene lete etimolodjike…

on novea velo / ene novele oto

on betchou nez / el betchowe rotche

…u rcandjî l' cene k' est ddja la:

on blanc tchvå / li blanke dame

on tchén raezif / ene lexhe raezive

Loukîz a : «Coron -ès des addjectifs femrins pluriyals metous padvant»

Ordinairmint, e femrin pluriyal, on radjoute on coron -ès (a l' omrin).

on ptit manaedje / des ptitès måjhons

on stroet tchmin / des stroetès voyes

Mins, s' i gn a ddja E å coron, c' est cist E la ki dvént è; dj' ô bén, avou cist E la å coron d' l' omrin…

on pôve ome / des pôvès djins

... u do femrin:

ene bele kimere / des belès åmayes.

Les minmes rîles po les troes prumîs cas

li drapea almand / les sôdårs almands

on terén scawé / ene waide resserêye

on plat nåcionå / li fiesse nåcionåle

I s' acoirdèt avou l' sudjet. et avou l' sudjet po les addjectifs sudjetreces.

Li saetch est plin / Li vatche est plinne.

Il esteut todi buzé dins l' carcul / Vos troes feyes sont tertotes buzêyes.

C' est ene troke di mot metowe e l' plaece di l' addjectif.

Les addjectifs calkés lanawaire do francès sont cobén replaecîs pa des addjectivires ki sounèt pus walon.

On djouweu d' tenisse del Novele Zelande (pus plaijhant ki …neyozelandès).

Li navuron del cawe d' on pexhon (mî ki li li naedjwere cawrece).

Des nos k' i gn a (leu, tchén, ome) polèt esse eployî come des addjectifs, et sont adon lomés nos addjectivreces.

Ni soeye nén tchén, dene lyi 100 uros. (= tchitche, pice-crosse)

Il est tins por lu d' divni ome. (= råjhnåve, serieus)

Ele n' a k' 13 ans ey elle est ddja comere. (= elle a ddja ses regues)

Il est leu (= lourd, biesse)

Il est si bådet (= tiestou, buké)

Il est pourcea po djåzer (= i cåze måhonteuzmint).

Elle est si vatche k' ele n' est pout pus (= cerijhî d' viyaedje)^[1]

Loukîz a : Plaeçaedje di l' addjectif djondrece

E walon, li plaçaedje di l' addjectif djondrece n' est nén otomatike.

Po les cminceus et les cminceuses, on dit sovint, po fé åjhey, ki l' addjectif, e walon, si mete divant l' no come dins les lingaedjes tîxhons, dabôrd k' e francès, on l' mete padrî.

Po dire li veur, li plaeçaedje di l' addjectif est ene miete målåjhey e walon.

E walon, l' addjectif femrin pluriyal metou padvant l' no apice ene cawete -ès.

Loukîz a : rimetant addjectif

Loukîz a : sormetant addjectif

• L. Remacle (1952) Syntaxe du parler de La Gleize, T. I., pp 146-165.

• (fr) Les addjectifs (e fancès, dins l' Grosse Croejhete).
• Les addjectifs (e walon dins l' pitite croejhete).
• Sicole so les addjectifs di coleur (tot pårtant d' egzimpes e l' inglès).
• sol Wiccionaire
  • Les addjectifs walons dedja studyîs e Wiccionaire
    • Les addjectifs femrins pluriyals metous padvant dedja studyîs e Wiccionaire
  • Addjectifs di toplins des lingaedjes dedja studyîs e Wiccionaire

1. ↑ CE2 p. 77-78