Zamek Montsoreau – Muzeum Sztuki Współczesnej – prywatne muzeum działające od 8 kwietnia 2016 roku. Mieści się ono w budynku o tej samej nazwie, w Dolinie Loary w miejscowości Montsoreau (Maine i Loara)[1][2]. Muzeum zostało założone przez Philippe Méaille, udostępnia zwiedzającym kolekcję sztuki Art & Language zgromadzoną przez niego w ciągu ostatnich 25 lat.[3] Art & Language to kolektyw artystów anglosaskich, który odegrał ważną rolę w historii sztuki konceptualnej[4]. Prezentowana obecnie w zamku kolekcja jest największą na świecie, przedstawiającą dzieła tego kolektywu[5]. Są one również często użyczane innym instytucjom, a do roku 2017 były częściowo wystawione w Muzeum Sztuki Współczesnej w Barcelonie (MACBA).
Wizerunek
Logo Zamku Montsoreau – Muzeum Sztuki Współczesnej powstało 15 marca 2016.
Historia
Pierwsza duża wystawa kolekcji Philippa Meaille była obiektem retrospektywy: Art & Language Uncompleted: The Philippe Méaille Collection w październiku 2014 w MACBA[6][7][8]. Nawiązujący do wystawy katalog powstał przy współpracy artystów Art & Language i naukowców, między innymi Carlesa Guerra, wówczas głównego
kuratora MACBA, i Matthew Jesse Jacksona, profesora na Wydziale Sztuk Wizualnych i Historii Sztuki na Uniwersytecie w Chicago[9]. Philippe Méaille, mieszkający w Anjou od 15 lat, współpracował z przewodniczącym rady departamentu Maine i Loary nad stworzeniem muzeum sztuki współczesnej w Anjou i nad projektem wystawienia swojej kolekcji w Zamku Montsoreau, położonym wzdłuż Loary, który jest własnością departamentu. W ciągu sześciu miesięcy,podczas których rozpatrywano różne projekty zagospodarowania zamku, w prasie pojawiały się kontrowersyjne artykuły. Frédéric Béatse, wówczas szef listy socjalistycznej w wyborach regionalnych, żałował, iż prawicowa większość departamentu Maine-et-Loire „sprzedaje rodzinne klejnoty”. „Jest to tym bardziej szokujące”, dodawał socjalista, „iż Jacques Auxiette [Prezydent regionu Kraj Loary —
przyp. Red.] proponuje radzie departamentalnej partnerstwo między opactwem Fontevraud i Montsoreau, w celu uatrakcyjnienia sektora turystycznego[10]. Christian Gillet, przewodniczący rady departamentu Maine i Loary, 19 czerwca 2015 r. podjął ostateczną decyzję o długoletniej dzierżawie i przekazał klucze do zamku Montsoreau Philippe'owi Méaille[11]. Jednocześnie snuł refleksje nad sztuką współczesną jako jedną z osi rozwoju kulturalnego i turystycznego dla departamentu Main i Loary[12].
Prace konserwatorskie
Na początku XX wieku Zamek w Montsoreau był w ruinie. Uratowała go aktywna polityka konserwatorska departamentu Maine i Loary pod kierownictwem Dyrekcji Budynków Francji. Ostatnie podjęte prace dotyczyły modernizacji zabytku i otwarcia go dla zwiedzających[13]. W sierpniu 2016 roku w zamku została otwarta restauracja.
W tym samym czasie udostępniono bibliotekę z dziełami poświęconymi historii sztuki, współczesnej twórczości i sztuce użytkowej. Tradycyjną techniką wybielania odnowiono bardzo zniszczone wapniowe ściany. Ta popularna w zamkach technika, zapewniła im stałą wilgotność. Podczas przebudowy starego magazynu, murarze odkryli kominek pochodzący z ok. 1450 roku. Wymaga on renowacji, dlatego jest on obecnie badany pod nadzorem Dyrekcji Budynków Francji. Dzięki tym pracom Muzeum Sztuki Współczesnej Zamku Montsoreau dysponuje obecnie prawie 2000 m² powierzchni wystawienniczej. Pod koniec maja 2017, po kilku miesiącach pracy, odbyło się ponowne otwarcie portu zamkowego, dzięki czemu turyści mogli przepłynąć statkiem przez Loarę[14].
Architektura
Zamek w Montsoreau to jedyny zamek nad Loarą, który stał się muzeum sztuki współczesnej, i od ponad tysiąca lat jest on również bramą do regionu Anjou[15]. Został zbudowany przez Jana II z Chambes, jednego z ambasadorów króla Francji Karola VII[16]. Wraz z Jacques Coeur, był on pierwszym suwerenem Królestwa, który wprowadził włoski renesans we Francji. W latach 1443–1453 zbudował tuż nad sama Loarą zamek Montsoreau, na podobieństwo powstających w tych samych latach pałaców weneckich. Znajdujący się w centrum Doliny na Loarą zamek, został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO[17]. Zwiedzany jest zarówno przez publiczność zagraniczną jak i francuską, a także przez mieszkańców samego regionu Anjou i Touraine.
Stała kolekcja
Na dwóch pierwszych piętrach zamku prezentowana jest stała kolekcja dzieł, zgromadzonych przez Philippe Méaille. Składa się ona wyłącznie z prac kolektywu artystycznego Art & Language. Dzięki umowie z Tate Moderne w Londynie, już od samego otwarcia możliwe jest wyświetlanie na wystawie muzeum filmu, koprodukowanego przez tę instytucję wraz z Fundacją Bloomberga.
Utworzony w 1968 roku Kolektyw Art & Language, przyjął swoją nazwę od tytułowej gazety „Art & Language”. Składa się z artystów brytyjskich, amerykańskich i australijskich. Ich „cięte” pytania dotyczące statusu artysty i dzieła, a nawet dotyczące samej instytucji, czynią ich jednymi z najbardziej radykalnych postaci w historii sztuki drugiej połowy XX wieku. Kolektyw Art & Language, będący początkiem tak zwanej sztuki konceptualnej, jest nadal aktywny i obecnie reprezentowany przez Michaela Baldwina i Mela Ramsdena. Z
czasem do Art & Language dołączyło prawie pięćdziesięciu artystów, między innymi: Terry Atkinson, David Bainbridge, Michael Baldwin, Ian Burn, Charles Harrison, Joseph Kosuth, Sol LeWitt, Philip Pilkington, Mel Ramsden, Dave Rushton, Mayo Thompson, Kathryn Bigelow, Dan Graham i Lawrence Weiner. W 1977 roku, kiedy to Mayo Thompson, lider eksperymentalnego zespołu rockowego The Red Krayola, opuszcza kolektyw, nadal pozostają w nim Michael Baldwin, Charles Harrison i Mel Ramsden. Na kolekcję Philippe Méaille składają się: obrazy, rzeźby, rysunki, rękopisy, maszynopisy, instalacje i filmy. Carles Guerra powiedział o niej, iż „oprócz zaangażowania i postawy artystów, jest ważna z punktu widzenia archeologicznego ”. Między 2010 r. a 2017 r., ponad 800 dzieł z kolekcji Philippe Méaille było przechowywanych w MACBA w ramach umowy użyczenia. W 2014 r. MACBA przygotowała retrospektywę Art & Language pod kierunkiem Carles Guerra: Art& Language uncompleted: The Philippe Méaille Collection.
Galeria
Art & Language: Art & Language: Art-Language, Vol.3 Nr.1, 1974.
W 2016 roku Zamek Montsoreau-Muzeum Sztuki Współczesnej, przy współpracy z Narodowymi Dniami Książki i Wina, ufundował Nagrodę François Morellet, która przyznawana jest corocznie wybitnym osobowościom za ich działalność w dziedzinie sztuki:
Laureaci Nagrody François Morellet :
2016 r.: Catherine Millet, redaktor naczelna Art Press[23][23]
Art & Language, Philippe Méaille, Guillaume Desanges. Expo Chicago, USA
Jackson Pollock Bar Performance: wywiad z Victorine Meurent.
2017 r.:
Christophe Le Gac : Ettore Sottsass super-héros du design, Zamek Montsoreau - Muzeum Sztuki Współczesnej, Montsoreau.
Philippe Méaille, La Valeur de l'art, Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Pięknych w Paryżu, Paryż.
Fabien Vallos, Arnaud Cohen, Antoine Dufeu, Chloé Maillet, Protest 1517-2017, Zamek Montsoreau - Muzeum Sztuki Współczesnej, Montsoreau.
Publikacje
2016 r.: Rod Mengham, Un tour chez Agnès Thurnauer.
2016 r.: Art & Language, Entretien avec Victorine Meurent.
2017 r.: Art & Language, Afisz: Presque un abri pour des choses sans abri.
2017 r.: Fabien Vallos, Philippe Méaille, Antonia Birnbaum, Fabrice Hergott, A Constructed World, Louise Hervé et Chloé Maillet, Protest 1517-2017. ISBN 978-2-9557917-0-7
2018 r.: Art & Language, Matthew Jesse Jackson, Art & Language Reality (Dark) Fragments (Light).
Wydarzenia
2017 r.: Wild Gardens – Hołd dla Miriam Rothschild Położone wzdłuż Loary ogrody zamku, w roku 2017 przekształciły się w dziko rosnące ogrody. Na ponad jednym hektarze ogród stał się miejscem wolności, różnorodności biologicznej, spokoju i inspiracji, a także nieustannie się rozwija. Miriam Rothschild (1908-2005) z zamiłowania do natury, poświęciła całe swoje życie badaniom naukowym i głęboko zmieniła tradycyjne podejście do ogrodów, zadając pytania nad możliwością tworzenia „naturalnych” ogrodów. Jej własność, Ashton Wold, położona na północ od Londynu, była prawdziwym laboratorium do przeprowadzania eksperymentów środowiskowych i tworzenia, obecnie bardzo powszechnych, dzikich ogrodów. Odrzucając technikę, chemię i interwencjonizm, dziki ogród sprzyja współżyciu rodzimych roślin i chroni otaczającą przyrodę. Odzwierciedla i podtrzymuje równowagę między fauną i florą.
Museum Week
Od 2017 Zamek Montsoreau - Muzeum Sztuki Współczesnej bierze udział w Museum Week, a także w wydarzeniu Noc Muzeów.
Polityka użyczania dzieł
Zamek Montsoreau - Muzeum Sztuki Współczesnej prowadzi aktywną politykę użyczania dzieł ze swojej kolekcji muzeom francuskim i międzynarodowym.
2016 r.: Art & Language – Kabakov, The Non Objective world, Art Basel, Szwajcaria.
2016 r.: Art & Language – Kabakov, The non objective world, Galeria Sprovieri et Jill Silverman Van Coenegrachs, Londyn, Anglia.