Zamek Cieszyn – samorządowa instytucja kultury prowadzona przez władze Cieszyna i województwa śląskiego. Pierwotna nazwa instytucji, to Śląski Zamek Sztuki i Przedsiębiorczości w Cieszynie[1].
Historia
Instytucja powstała w 2005 roku przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej (75%), dotacji z budżetu państwa, samorządu województwa śląskiego oraz miasta Cieszyna. Od 1 stycznia 2011 roku Zamek Cieszyn został przekształcony na "ośrodek badań nad kulturą materialną i wzornictwem"[2], co było też związane z tym, że instytucja od tego momentu była współprowadzona przez zarówno przez gminę Cieszyn jak i Śląski Urząd Marszałkowski w Katowicach[3]. Statut nadała Rada Miejska Cieszyna 20 grudnia 2012 roku. Dyrektora Zamku Cieszyn powołuje i odwołuje burmistrz Cieszyna w uzgodnieniu z zarządem województwa śląskiego[4]. Od 2005 roku do 2021 rok, dyrektorem Zamku Cieszyn była Ewa Gołębiowska[5]. Od 2021 roku na okres 5 lat, na funkcję dyrektora została powołana Magdalena Chorąży-Suchy[6].
W 2012 roku została utworzona wystawa Dizajn po śląsku, która eksponuje nagrodzone i wyróżnione prace z konkursu organizowanego przez Zamek Cieszyn p.n. "Śląska Rzecz" - produktów, projektów graficznych i usług publicznych zrealizowanych w województwie śląskim[7]. Początkowo wystawę tworzyły prace z siedmiu pierwszych edycji, m.in.[8]:
wyroby puchowych z Pracowni Sprzętu Alpinistycznego Małachowski,
kiosk multimedialny Infobox, wykonany przez spółkę Infobox,
dywan _mohohej!DIA, wyprodukowany przez firmę Moho,
sygnalizator drogowy ZIRslim, zaprojektowany przez Michała Latko i Leszka Czerwińskiego,
Od grudnia 2023 roku Zamek Cieszyn prowadzi Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej, które istnieje przy moście granicznym na ulicy Zamkowej 1[11]. Obok TCIT ustawiona jest replika tramwaju cieszyńskiego (produkowanego przez firmę Ringhoffer)[11].
W 2024 Szkoła Rzemiosł znalazła swoja kontynuację w II. edycji dofinansowanej ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (z Funduszu Promocji Kultury), co pozwoliło na naukę: rusznikarstwa, ceramiki, obróbki wełny z elementami tkactwa, snycerska z elementami tapicerstwa artystycznego, koronczarstwa, introligatorstwa z elementami konserwacji papieru[12].
Działalność Zamku Cieszyn
Zamek Cieszyn został powołany aby "wzmacniać przedsiębiorczość poprzez promocję wzornictwa przemysłowego, wspierać rzemiosło artystyczne i ginące zawody oraz rozwijać turystykę"[3].
Do zadań Zamku Cieszyn należy: "promocja i pomoc we wdrażaniu wzornictwa, myślenia projektowego oraz nowych technologii w sektorze publicznym i prywatnym, inicjowanie i prowadzenie badań dotyczących kultury materialnej, przedsiębiorczości i wzornictwa, wspieranie rozwoju przedsiębiorczości, ochrona i popularyzacja rzemiosła artystycznego i ginących zawodów oraz rozwój i promocja turystyki kulturowej"[13].
Instytucja osiąga swoje cele głównie poprzez prowadzenie działalności edukacyjnej i promocyjnej przy współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw[4].
Na kanale You Tube, na oficjalnym profilu Zamku Cieszyn jest dostępnych kilkadziesiąt filmów, w których można m.in. obejrzeć jak wyglądały początki działalności[14], podsumowanie pierwszych 5 lat funkcjonowania[15] oraz dokumenty z wielu wystaw i wydarzeń[16].
"Projektujemy możliwości"
Projektujemy możliwości, to hasło promocyjne Zamku Cieszyn, które wraz z jego rozwinięciem zawiera opisowe cele działalności Zamku Cieszyn[17]. Dotyczy to m.in. rozwoju "innowacyjnej przedsiębiorczości poprzez wykorzystanie potencjału wzornictwa'" oraz, tego że "(...) design jest skutecznym narzędziem podnoszenia konkurencyjności firm, instytucji, miast i regionów"[17]. Istotną deklaracją, którą znajduje odzwierciedlenie w szeregu działań Zamku Cieszyn jest ta, że "Zamek jest wielkim orędownikiem idei projektowania dla wszystkich z uwzględnieniem fizycznych, społecznych i kulturowych różnic"[17]. Od 2010r. Zamek Cieszyn jest siedzibą Instytutu Projektowania dla Wszystkich im. prof. Michała Oźmina i udostępnia archiwum EIDD Design for All Europe[18].
Cykliczne wydarzenia
Wydarzenia, które cykliczne były organizowane przez Zamek Cieszyn (oraz współorganizowane i odbywające się na terenie Zamku Cieszyn), to:
Urodziny Zamku Cieszyn - wykłady, wystawy, wycieczki[19]
Graduation Projects - konkurs i wystawa prezentująca najlepsze prace dyplomowe z grafiki użytkowej i wzornictwa z krajów Wyszehradzkich[20]
Śląska Rzecz - regionalny konkurs, w którym nagradzane i wyróżniane są innowacyjne, projekty w szeroko pojętym obszarze designu[21]
Letnia Szkoła Designu - warsztaty i szkolenia dla projektantów i studentów projektowania graficznego[13]
Strachy na Zamku (wspólnie z KaSS Střelnice, Czeski Cieszyn) - konkursy, zabawy, kiermasz dla dzieci na Wzgórzu Zamkowym[22]
ABC Przedsiębiorczości - wykłady i szkolenia dla przedsiębiorców i osób zainteresowanych prowadzeniem działalności gospodarczej[24]
Dizajn w przestrzeni publicznej - konferencja, wystawy i wykłady[25]
Zaprojektuj Święta - wystawy, warsztaty i spotkania[26]
Nagrody
W 2005 roku, projekt architektoniczno- urbanistyczny "Śląskiego Zamku Sztuki i Przedsiębiorczości w Cieszynie" (pierwotna nazwa Zamku Cieszyn) autorstwa Katarzyny Grzesiak, Moniki Janiczek-Zygmunt oraz Ewy Jędraszczyk otrzymał nagrodę w ramach konkursu "Najlepsza Przestrzeń Publiczna Województwa Śląskiego 2005"[27]. Konkurs organizował Zarząd Województwa Śląskiego pod patronatem Marszałka Województwa Śląskiego[28].
W 2011 roku Zamek Cieszyn WIPO (World Intellectual Property Organization) Award for Innovate Enterprises od Światowej Organizacji Własności Intelektualnej przyznała za "działania na rzecz rozwoju polskiego wzornictwa, sztuki i kształcenia nowych specjalistów w tych dziedzinach"[2].
W 2018 roku na wniosek Urzędu Patentowego RP, Zamek Cieszyn otrzymał nagrodę honorową „Za zasługi dla wynalazczości” od Prezesa Rady Ministrów[29].
W 2021 roku Zamek Cieszyn otrzymał nagrodę Śląskiej Izby Budownictwa w konkursie „Śląskie Budowanie” w kategorii „Sztuka i Design w Przestrzeni Publicznej” oraz Statuetkę BenchMan, za propagowanie dobrego designu w przestrzeni publicznej[30].
16.01 - 22.02 - Co siedzi w głowach projektantek?[67]
Rok 2018
17.10 - 9.12 - Gospodarze. Cieszyńscy przedsiębiorcy w pierwszych latach Niepodległej[68]
17.10 - 4.11 - Rok 1918 na Śląsku Cieszyńskim i w zachodniej Galicji w zasobie archiwalnym Oddziałów w Bielsku-Białej i Cieszynie Archiwum Państwowego w Katowicach[68]
21.09 - 19.10 - Powroty – wystawa fotografii Marka Džupina[69]
06.12 - 6.01.2018 - Boże Narodzenie na dworze Piastów cieszyńskich[77]
27.10 - 21.01.2018 - Tu czy tam? – współczesna polska ilustracja dla dzieci[78]
17.10 - 4.11 - Rok 1918 na Śląsku Cieszyńskim i w zachodniej Galicji w zasobie archiwalnym Oddziałów w Bielsku-Białej i Cieszynie Archiwum Państwowego w Katowicach[79]
23.09 - 22.10 - Sploty na fali – ASP Kraków i Stowarzyszenie Serfenta[80]
11.08 - 22.10 - Dizajn w przestrzeni publicznej. Mamy problem?[81]
24.06 - Grafika ZaGra. Wystawa prac studentów Projektowania Gier i Przestrzeni Wirtualnej Uniwersytetu Śląskiego[82]
21.06 - 3.07 - Śląska Rzecz 2016 - wystawa laureatów konkursu i nominowanych do prezentacji w trzech kategoriach: produkt, grafika użytkowa, usługa[83]
2005 - 2008 - Regionalna Sieć Promocji i Transferu Technologii
styczeń 2005 – listopad 2007 - Śląska Sieć na Rzecz Wzornictwa. Projekt zdobył nagrodę „Najlepszej inwestycji w ludzi 2007" w konkursie „Dobre praktyki Europejskiego Funduszu Społecznego", organizowanym przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego[120].
dr inż. arch. Bartłomiej Buława, prodziekan ds. nauki oraz adiunkt na Wydziale Architektury, Budownictwa i Sztuk Stosowanych Akademii Śląskiej, architekt, urbanista, wykładowca,
dr hab. Anna Pohl - doktor habilitowana sztuki, profesor uczelni Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach, kierownik Katedry Projektowania Komunikacji Wizualnej,
Jerzy Wałga - przedstawiciel Rady Miejskiej Cieszyna,
Laura Andrukiewicz - przedstawiciel Burmistrza Miasta Cieszyna.
Przyjaciele Zamku Cieszyn
"Przyjaciel Zamku", to honorowy tytuł nadawany osobom/instytucjom/firmom od 2005 do 2019 roku, które "w szczególny sposób angażują się i wspierają działania Zamku. Wyróżnieni otrzymują numerowane legitymacje i odznaki". Wyróżnienia były oficjalnie przyznawane w trakcie cyklicznej imprezy "Urodziny Zamku Cieszyn"[122]:
2019 rok: Paulina Syrokosz, Marta Więckowska, Jerzy Wałga
2018 rok: nie przyznano
2017 rok: Sylwia Cieślar, Michał Piernikowski
2016 rok: nie przyznano
2015 rok: AVION, Alicja Duda, Jacek Mrowczyk, WZORRO, Józef Michałek, Bartłomiej Cholewa, Grzegorz Wawrow, Kazimierz Branny, Marcin Sanetra, Andrzej Słota,
2014 rok: Halina Bocheńska, Monika Brauntsch, Šárka Klimoszová, Katarzyna Rucka-Ryś, Alicja Stępnikowska, Aleksandra Trybuś,
2013 rok: Karol Śliwka, Irma Kozina, Marek Cecuła, Joanna Wowrzeczka, Renata Glac, Anna Zabdyrska, Leszek Richter, Pawel Noga,
2012 rok: Weronika Rochacka, Pete Kercher, Zdzisław Sobierajski, Marek Zając, Zosia Sobczyńska, Bogdan Kosak, Sebastian Woźniak
2010 rok: Justyna Lauer, Wojciech Tomala, Janusz Obtułowicz, Piotr Koszek, Tomasz Bierkowski,
2009 rok: Tomasz Budzyń, Fundacja Pro Helvetia, Emilia i Marian Czapkowie,
2008 rok: Alicja Adamczak, Hanna Kaniasta, Czesław Banot, Alina Bańczyk, Oskar Knapik, Piotr Volkmer, Tadeusz Adamski,
2007 rok: Paweł Balcerzak, Krystyna i Zbigniew Folwarczni, Łucja Ginko, Kinga i Wojciech Riess, Ewa Satalecka, Karol Suszka, Oficyna Drukarsko-Wydawnicza Akant,
2006 rok: Anna Stefaniak-Bacza, Alina Rakowska, MZD, Bogdan Kasperek, ks. Janusz Sikora, Marian Jarosz, Marian Oslislo, Justyna Kucharczyk, Andrzej Sobaś,
2005 rok: Jan Olbrycht, Elżbieta Bieńkowska, Luk Palmen, Włodzimierz Cybulski, Irena Kwaśny, Janusz Konaszewski, Czesława Frejlich, Michał Stefanowski.
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.