Tabulacja – sposób wyrównywania tekstu stosowany w maszynach do pisania, do których zachowania nawiązują komputerowe edytory tekstu.
Maszyny do pisania
W maszynach do pisania i maszynach drukarskich tabulatorami poziomymi były określone punkty na osi poziomej arkusza papieru. Tabulacja realizowana była przez przeskok do najbliższego tabulatora w prawo. Pionowa tabulacja była realizowane poprzez obrót wałka maszyny do pisania o określony kąt. Na kartce był to przeskok o daną liczbę wierszy w dół.
Komputerowe edytory tekstu
W celu zastosowania tabulacji edytor tekstu rozmieszcza w tekście tabulatory, czyli obiekty służące do wyrównywania tekstu, które wykorzystywane są przy tworzeniu różnych zestawień i spisów. Mogą nimi być specjalne znaki typograficzne niewidoczne na wydruku (ang. whitespace), których wpisanie powoduje przesunięcie kursora tekstowego w prawo do najbliższego punktu tabulacji. Tabulatorami są też często nazywane same punkty tabulacji. W celu wprowadzenia znaku tabulacji na klawiaturze wybiera się klawisz Tab ↹.
Zastosowanie tabulacji powoduje, że tekst jest widoczny w postaci tzw. wcięć. Graficznie tabulacja odpowiada kilku znakom spacji. Ułatwia tworzenie różnego rodzaju zestawień i pozwala na dostosowanie wielkości wcięcia akapitu – tabulacje pozwalają więc na napisanie tekstu w bardziej czytelny sposób. Stosuje się ją przy pisaniu programów w ogromnej większości języków programowania, gdzie umożliwia wydzielanie poszczególnych struktur programu.
Przykład programu z wcięciami w języku C++:
#include <iostream.h>
int main(int argc, char *argv[]) {
int x[10]; // deklaracja tablicy
int i;
for (i = 0; i < 10; i++) {
x[i] = i; // wpisanie do tablicy danych
}
for (i = 0; i < 10; i++) {
std::cout << x[i] << std::endl; // wyświetlenie wyniku
}
return 0;
}
W edytorach tekstu punkty tabulacji są widoczne na linijce. Tworzone są automatyczne według określonej siatki tabulacji, ale mogą też być ustawiane ręcznie przez użytkownika.
Znaki tabulacji
Zestawienie znaków przedstawia poniższa tabela. W przeważającej większości systemów kodowania znaków tabulatory mają takie same numery jak w kodzie ASCII. Wynika to z ujednolicenia sterowania programami i urządzeniami do edycji tekstu.
Wyjątkami są EBCDIC, BSI[1] (proponowany system zapisu na taśmie magnetycznej), X3.2[2] (standard poprzedzający ASCII), ECMA[3] (kod 6-bitowy) i Fieldata[4] (sposób kodowania w armii USA w latach 50.), ale są to kody już historyczne lub istniejące tylko jako propozycje.
Znaki tabulacji – zestawienie kodów
Sposób kodowania znaków
|
Pozioma tabulacja nr DEC (HEX)
|
Pionowa tabulacja nr DEC (HEX)
|
ASCII
|
9 (09)
|
11 (0B)
|
UNICODE
|
9 (09)
|
11 (0B)
|
EBCDIC
|
5 (05)
|
11 (0B)
|
BSI
|
4 (04)
|
|
X3.2
|
6 (06)
|
7 (07)
|
ECMA
|
1 (01)
|
3 (03)
|
Fieldata
|
67 (43)
|
|
System kodowania ISO 6429 zawiera dodatkowe znaki sterujące tabulacją:
- 136 – Horizontal Tabulation Set (zatrzymuje tabulację na pozycji kursora);
- 137 – Horizontal Tabulation With Justification (podobnie jak wcześniej, ale dodatkowo tekst zostaje rozciągnięty tak, ze ostatni znak jest umieszczony tuż przed znakiem tabulacji);
- 138 – Vertical Tabulation Set (zatrzymuje tabulację na pozycji kursora).
Przypisy
Bibliografia