Według Kojiki, bogowie narodzili się w wyniku wzajemnych relacji Izanami i Izanagiego oraz działania bóstwa ognia, Kagutsuchi, który przy porodzie spalił genitalia Izanami i śmiertelnie ją ranił[1][2]. Izanagi, będący świadkiem śmierci ukochanej żony, poćwiartował swoje dziecko[3], a z jego krwi i odciętych części ciała narodziło się wielu kami[3]. Następnie Izanagi zszedł do krainy ciemności Yomi (świat zmarłych) w poszukiwaniu Izanami. Odnalazł ją, ale gdy okazało się, iż jej ciało jest w stanie rozkładu, a z poszczególnych części ciała rodzą się kolejni bogowie, rzucił się od ucieczki[4]. Będąc już bezpiecznym przystąpił do rytuału oczyszczania (misogi), podczas którego zrodzili się kolejni kami[5], którzy są najważniejszymi bóstwami shintō: Amaterasu – bogini słońca, Tsukuyomi – bóstwo księżyca oraz Susanoo – bóg mórz[6].
Narodziny bogów
Bogowie zrodzeni podczas agonii i śmierci Izanami
Po utworzeniu ośmiu dużych wysp (Ōyashima) oraz pomniejszych wysp Japonii, Izanagi i Izanami zabrali się za tworzenie bogów, m.in. Katakurokushin (jap.家宅六神), bóstw wiatru, drzew i łąk, które rodziły się spontanicznie[1]:
Podczas porodu Kagutsuchi, genitalia Izanami zostały spalone, a ona została śmiertelnie ranna. W jej agonii, z jej wymiotów, moczu i kału zrodziło się wielu kami[2]:
Kanayamabiko-no-kami (jap.金山毘古神), rodzi się z wymiociny i odchodów Izanami
Po śmierci Izanami, Izanagi opłakiwali jej śmierć, a z jego łez zrodziło się bóstwo Nakisawame-no-kami (jap.泣沢女神). Następnie Izanagi pochował Izanami na Górze Hiba, po czym jego smutek zamienił się w gniew, a on sam postanowił zabić Kagutsuchi za pomocą miecza zwanego Ame-no-ohabari (jap.天之尾羽张; znanego również jako Itsu-no-ohabari)[2][3].
Z krwi Kagutsuchiego zrodzili się następujący bogowie:
Szkoda, że nie przyszedłeś wcześniej, bo już jadłam w krainie Yomi ! ... jednak postaram się porozumieć z bogami Yomi. Pod żadnym pozorem nie możesz patrzeć na mnie !
Izanami mówiąc to, ruszyła w stronę pałacu bogów Yomi. Jednak, gdy mimo długiego upływu czasu nie wróciła Izanagi zaczął rozpaczać. Nie dotrzymał obietnicy i wkroczył do świata zmarłych, gdzie udało mu się znaleźć Izanami ale ciało jego ukochanej zaczęło gnić, a z jej ciała zrodziło się ośmiu bogów piorunów[4]:
Zszokowany Izanagi, postanowił wrócić do domu, ale Izanami zakłopotana swoim wyglądem poleciła Yomotsushikome (jap.黄泉丑女; dosł. "Straszna kobieta z krainy ciemności") gonić jej męża. W trakcie ucieczki Izanagi zdjął nakrycie głowy i rzucił nim o ziemię, a ono zamieniło się w kiści winogrona. Yomotsushikome zaczęła je jeść, ale po chwili rzuciła się w pogoń za uciekającym bogiem, który rozbił ząb grzebienia, który nosił w prawym koku i rzucił go na ziemię, a on stał się pędami bambusa, które Yomotsushikome zaczął jeść i umożliwił Izanagiem dalszą ucieczkę.
Izanami postanowiła wysłać w pościg ośmiu bogów piorunów oraz 1500 wojowników Yomi. Izanagi widząc przeciwników, wymachując swoim mieczem o długości 10 tsuka kontynuował ucieczkę, aż dotarł do Yomotsu-hirasaka (jap.黄泉比良坂), granicy krainy Yomi, gdzie rosły trzy drzewa brzoskwiniowe, którymi rzucił w przeciwników aby uciec.
Izanagi powiedział:
Pomogą wszystkim ludziom, gdy są zmęczeni i mają problemy.
Drzewa te nazywane były Ohokamuzumi-no-mikoto (jap.意富加牟豆美命)[4].
Wreszcie Izanami dogoniła Izanagiego, który podniósł kamień, którego nawet tysiące ludzi nie mogły poruszyć i zablokował nim wejście. W tym momencie ich oczy spotykały się po raz ostatni[4].
Izanami powiedziała:
Jeśli będziesz zachowywał się w ten sposób, będę dusić i zabijać tysiąc ludzi z waszej ziemi codziennie !
Jeśli to zrobisz, ja w ciągu jednego dnia będę wywoływał 1500 porodów. Tak więc w ciągu jednego dnia rzeczywiście 1.000 ludzi umrze, ale 1500 będzie się rodzić.
Te słowa tłumaczyły zataczanie się kręgu życia i śmierć człowieka. Z tego samego powodu, Izanami jest również nazywana Yomotsu-ohokami (jap.黄泉津大神) oraz Chishiki-no-ohokami (jap.道敷大神). Głaz, który blokuje wejście do świata umarłych znany jest jako Chikaeshi-no-ohokami (jap.道返之大神) i Yomido-no-ohokami (jap.黄泉戸大神), jest dzisiaj znany jako nachylenie Ifuya (jap.伊赋夜坂) znajdujące się w Izumo, prefekturze Shimane[4].
Oczyszczanie Izanagiego
Bogowie zrodzeni podczas kąpieli Izanagiego
Po opuszczeniu krainy Yomi, Izanagi postanowił usunąć wszystkie nieczystości ze swojego ciała przez ceremonię oczyszczenia (misogi) składającej się z kąpieli w rzece Ahakihara w Tachibana no Ono w Tsukushi. Gdy rzucał swoje ubrania i przedmioty na podłogę zrodziło się dwunastu bogów[5]:
Trio Sokotsuwatatsumi, Nakatsuwatatsumi i Uhatsuwatatsumi tworzą grupę bóstw wody zwanych Sanjin Watatsumi. Trio Sokotsutsunoo, Nakatsutsunoo i Uhatsutsunoo tworzą Sumiyoshi Sanjin grupę bóstw rybołówstwa i morza, którym oddaje cześć Sumiyoshi Taisha[5].
Troje bogów zwanych Mihashira-no-Uzu-no-Miko (jap.三贵子; dosł. "Troje Szlachetnych Dzieci"), dostało poszczególne sfery do zarządzania. Amaterasu otrzymała prawo do rządzenia Wysoką Równiną Niebios i naszyjnik z klejnotów o nazwie Mikuratanano-no-kami (jap.御仓板挙之神), Tsukuyomi jest uprawniony do rządzenia nocą, a Takehayasusanoo jest panem mórz[6].
Wiesław Kotański (tłumaczenie z oryginału i objaśnienia), Kojiki czyli księga dawnych wydarzeń, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1986, ISBN 83-06-00223-7
Jolanta Tubielewicz, Mitologia Japonii, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1977