Korrika

Rhediad 2300 km (1400 milltir) ydy'r Korrika (Rhedeg) a gynhelir pob ail flwyddyn ers 1980 er mwyn hyrwyddo'r iaith Fasgeg.

Korrika
Korrika
Enghraifft o:digwyddiad sy'n ailadrodd Edit this on Wikidata
Mathgŵyl ddiwylliannol, relay race Edit this on Wikidata
GwladBaner Cymru Cymru
Dechrau/Sefydlu1980 Edit this on Wikidata
Yn cynnwysKorrika 1980 Edit this on Wikidata
GwladwriaethSbaen Edit this on Wikidata
Gwefanhttp://www.korrika.eus/ Edit this on Wikidata
Dynodwyr
Freebase/M/02q251b edit this on wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia
Hanes y Korrika, a ysbrydolodd Siôn Jobbins i gychwyn Ras yr Iaith.
15fed Korrika yn mynd trwy Soraluze
Croesawu'r Korrika
Taith Korrika 2013.
Pasio pastwn 'y tyst' o law i law pob cilomedr

Rhediad 2300 km (1400 milltir) ydy'r Korrika (Rhedeg) a gynhelir pob ail flwyddyn ers 1980 er mwyn hyrwyddo'r iaith Fasgeg.

Mae miloedd o bobl yn cymryd rhan, gan redeg yn eu tro rhannau'r marathon trwy'r dydd a thrwy'r nos am 11 diwrnod dros Euskal Herria (Gwlad y Basg). Trefnir y rhediad gan fudiad AEK i godi arian ar gyfer eu canolfannau dysgu Basgeg ac ymgyrchoedd llythrennedd i oedolion.

Mae rhedwr ar flaen y Korrika yn dal yn uchel 'y tyst' sef pastwn pren, yn debyg i'r modd mae rhedwr Olympaidd yn dal y fflam. Mae pastwn 'y tyst' yn cael ei basio ymlaen i redwr nesaf pob cilomedr.

Wrth i'r Korrika cael ei rhedeg dydd a nos mae'n meddwl bod pastwn 'y tyst' yn mynd o law i law yn ddi-stop am 11 diwrnod.[1][2]

Mae arian yn cael ei godi trwy 'brynu' neu noddi cilomedrau'r rhedwyr.

Y tu mewn y pastwn mae neges gudd wedi'i ysgrifennu. Tynnir y neges a'i darllen ar ddiwedd y 2300 km fel uchafbwynt y seremoni derfynol.

Slogan y flwyddyn

Tu ôl i'r rhedwr yn dal y pastwn mae trof mawr o redwyr eraill gyda baner slogan Korrika y flwyddyn honno.

Mae rhai sloganau y gorffennnol wedi cynnwys:

  • Euskara, zeurea (Mae Euskara yn berthyn i ti)
  • Maitatu, ikasi, ari... euskalakari (Caru, dysgu, ymarfer yr Iaith)
  • Ongi etorri euskaraz (Croeso i fywyd yn yr iaith)
  • Heldu (Cyrraedd)
  • Yn 2015: Eusk – ahal- dun (chwarae ar y gair 'Euskaldun' = siaradwr yr iaith gyda'r gair 'ahal' = gallu)[3]

Wrth gyrraedd trefi a phentrefi croesawir y rhedwyr gan dorfeydd yn chwifio baneri a digwyddiadau cerddoriaeth a dawnsio.

AEK

Trefnwyr y Korrika yw Alfabetatze Euskalduntze Koordinakundea - AEK (Llythrennedd a Chydweithrediad dros Fasgeg). Mudiad a sefydlwyd ym 1976 i hyrwyddo Euskara – yr iaith Fasgeg trwy ei dysgu fel ail iaith i oedolion.

Mae AEK hefyd yn rhoi cryn bwyslais ar lythrennedd ac yn annog a chynorthwyo oedolion sydd yn siaradwyr Euskara yn barod i fod yn hyderus gyda ysgrifennu a darllen yr iaith.

Mae AEK wedi datblygu rhwydwaith eang o dros 100 Euskaltegi (canolfannau dysgu'r iaith Fasgeg) sydd yn cyflogi dros 600 o athrawon. Mae'r Euskaltegi bellach wedi'u lleoli ym mhob rhan o Euskal Herria (Gwlad y Basg), yn cynnwys yr ardaloedd yn Ffrainc a Nafarroa (Sbaeneg: Navarra).

Dechreuwyd AEK ar ddiwedd cyfnod pan orfodid y Sbaeneg yn unig iaith y wlad gan lywodraeth Madrid.

Ers y 1970au sefydlwyd senedd hunanlywodraethol yn debyg i Senedd Cymru mewn tair o saith talaith Gwlad y Basg. Yn yr ardaloedd yma mae'r llywodraeth Basgeg yn noddi'n hael gweithgaredd AEK. Ond yn y tair talaith yn Ffrainc a hefyd Nafarroa (Sbaeneg: Navarra, talaith nid yw lywodraeth Sbaen yn cydnabod fel rhan o weddill Gwlad y Basg) mae statws a defnydd swyddogol o'r iaith dal yn gyfyngedig iawn.

Mae llywodraeth leol Nafarroa wedi bod yn wrthwynebus i'r Korrika'n croesi eu tiriogaeth a bu tensiwn rhwng y rhedwyr a'r Guarda Civil (heddlu milwrol Sbaen).[4][5]

Ysbrydoli gwledydd eraill

Mae llwyddiant y Korrika wedi ysbrydoli rhediadau dros ieithoedd eraill.

  • Correllengua - Catalunya
  • Correlingua, - Galicia
  • Ar Redadeg - Llydaw
  • Rith – Iwerddon]]
  • Ras yr Iaith – Cymru. Cynhaliwyd fersiwn Cymru o'r Korrika dros y Gymraeg am y tro cyntaf ar Wener 20 Mehefin 2014. Yn ystod y dydd, rhedodd hyd at 1,000 o bobl o Senedd-dy Glyn Dŵr ym Machynlleth trwy ganol trefi Aberystwyth, Tregaron, Llambed, Aberaeron, Cei Newydd, Llandysul, Castell Newydd Emlyn ac Aberteifi[6]

Darllen pellach

Lleoliad Gwlad y Basg
Taleithiau Gwlad y Basg
  • Teresa Del Valle, Korrika: Basque Ritual For Ethnic Identity (University of Nevada Press, 1994)
  • Robin Evans, Gwlad y Basg: Yma o Hyd! Hanes Goroesiad Cenedl (Gwasg Carreg Gwalch, 2012)

Cyfeiriadau

  1. ↑ "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-03-13. Cyrchwyd 2015-03-24.
  2. ↑ http://www.euskomedia.org/aunamendi/54923
  3. ↑ http://www.korrika.eus/index.php?option=com_content&view=article&id=1154&Itemid=679&lang=es[dolen farw]
  4. ↑ Teresa Del Valle, Korrika: Basque Ritual For Ethnic Identity, t.152
  5. ↑ Diario Vasco (30 Mawrth 2009). "El Gobierno de Navarra anula su colaboración con la Korrika por «exaltar el terrorismo»".
  6. ↑ "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2017-09-29. Cyrchwyd 2015-03-24.

Dolenni allanol

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.