Geodedd
Cangen o mathemateg gymhwysol yw geodedd (Saesneg: Geodesy, geodetics) a gwyddorau daear. Mae'n ddisgyblaeth sy'n delio gyda mesur a chynrychioli'r Ddaear (neu
Cangen o mathemateg gymhwysol yw geodedd (Saesneg: Geodesy, geodetics) a gwyddorau daear. Mae'n ddisgyblaeth sy'n delio gyda mesur a chynrychioli'r Ddaear (neu unrhyw blaned arall) yn weledol, ar ffurf map, siart neu graffiau; mae hyn yn cynnwys meysydd disgyrchiant y blaned mewn gofod 3-dimensiwn, ble mae amser yn newid. Mae hefyd yn astudiaeth o ffenomenâu megis symudiadau crwst y Ddaear, llanw a thrai a symudiad y pegynnau magnetig ac i gyflawni hyn mae'r gwyddonydd (neu'r geodeddwr) yn cynllunio rhywdwaith rheoli byd-eang drwy ddefnyddio'r awyr a'r tir.[1]
Diffiniad
Daw'r term o'r gair Groeg geodaisia (yn llythrennol: "rhaniad y Ddaear") — ac mae'n ymwneud yn bennaf â lleoliad o fewn meysydd disgyrchiant o fewn amser sy'n amrywi. Rhennir y maes gan yr Almaenwyr yn ddau: "Geodedd Uwch" ("Erdmessung" neu "höhere Geodäsie"), sy'n ymwneud â mesur y Ddaear ar raddfa byd-eang, a "Geodedd Ymarferol" neu "Geodedd Peiriannol" ("Ingenieurgeodäsie"), sy'n ymwneud â mesur rhannau llai a mwy lleol o'r Ddaear, gan gynnwys tirfesur.
Geodeddwyr cynnar
- Pythagoras 580–490 CC, Groeg yr Henfyd[2]
- Eratosthenes 276–194 CC, Groeg yr Henfyd
- Hipparchus ca. 190–120 CC, Groeg yr Henfyd
- Posidonius ca. 135–51 CC, Groeg yr Henfyd
- Ptolemi 83–c.168 AD, Roman Empire (Yr Aifft Rhufeinig)
- Al-Ma'mun 786–833, Baghdad (Irac/Mesopotamia)
- Abu Rayhan Biruni 973–1048, Khorasan (Persia/Samanid)
- Muhammad al-Idrisi 1100–1166 (Arabia a Sisili)
Cyfeiriadau
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.