Carmin

Dyma restr o erthyglau i'w cywiro: Tudalennau â phroblemau ieithyddol.

Carmin
Carmin
Enghraifft o:math o endid cemegol Edit this on Wikidata
Mathanthraquinones Edit this on Wikidata
Lliw/iaucoch Edit this on Wikidata
Màs492.0903907 uned Dalton Edit this on Wikidata
Fformiwla gemegolC₂₂h₂₀o₁₃ edit this on wikidata
Yn cynnwysocsigen, carbon Edit this on Wikidata
Dynodwyr
SMILESCc1c(c(=o)o)c(o)cc2c1c(=o)c1c(o)c(c3oc(co)c(o)c(o)c3o)c(o)c(o)c1c2=o edit this on wikidata
Freebase/M/01qml7 edit this on wikidata
CAS1390-65-4 edit this on wikidata
PubChem CID14950 edit this on wikidata
InChIInchi=1s/c22h20o13/c1-4-8-5(2-6(24)9(4)22(33)34)13(25)10-11(15(8)27)16(28)12(18(30)17(10)29)21-20(32)19(31)14(26)7(3-23)35-21/h2,7,14,19-21,23-24,26,28-32h,3h2,1h3,(h,33,34) edit this on wikidata
Rhif EC215-724-4 edit this on wikidata
ECHA100.014.295 edit this on wikidata
HMDBHmdb0030658 edit this on wikidata
QuoraCarmine edit this on wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia
 Rhybudd! Mae angen cywiro iaith yr erthygl hon.
Beth am fynd ati i'w chywiro?

Dyma restr o erthyglau i'w cywiro: Tudalennau â phroblemau ieithyddol.


Carmin – a elwir hefyd yn gochineal[angen ffynhonnell] (pan gaiff ei echdynnu o'r pryf cochineal, sef, tarddiad y gair "coch"[1] yn y Gymraeg), echdyniad cochineal – yw pigment o liw coch llachar a geir o'r cymhlyg alwminiwm sy'n deillio o asid carminig.[2] Mae enwau cod penodol ar gyfer y pigment yn cynnwys coch naturiol 4, C.I. 75470, neu E120. Mae Carmin hefyd yn derm cyffredinol am liw coch dwfn iawn[angen ffynhonnell]. Gelwir y lliw ein hun yn fflamgoch yn y Gymraeg.[3]

Mae'n lliw bwyd poblogaidd, a ddefnyddir mewn iogwrt, losin, gelatin, cig, a diodydd gan gynnwys sudd ffrwythau.[4]

Hanes

Defnyddiyd pryfed benywaidd Dactylopius coccus (cochineal) am eu gallu lliwio coch mor gynnar â 700 CC. Roedd gwareiddiadau ar gyfandir America yn malu'r pryfed a oedd yn bresennol ar gacti i echdynnu'r carmin ynddynt. Defnyddiwyd pigment carmin yn helaeth gan wareiddiad yr Asteciaid i liwio tecstilau. Fe'i mewnforiwyd yn ddiweddarach i Ewrop yn ystod yr 16g.[5]

Ym marchnadoedd Ewrop, roedd gan Goron Sbaen fonopoli ar gochineal tan 1820 pan ddysgodd y Ffrancwyr eu magu. Yn ddiweddarach, creodd gwyddonwyr o'r Almaen a Phrydain liw coch synthetig a oedd yn cystadlu â charmin. Cyfrannodd y cyfuniad o'r ffactorau hyn at ddiwedd monopoli Sbaen a gostwng pris carmin yn sylweddol, gan ei wneud yn hygyrch i gynulleidfa ehangach.

Paratoi

I baratoi carmin, mae cyrff y pryfed wedi'u powdrio yn cael eu berwi mewn toddiant amonia neu sodiwm carbonad. Ar ôl gwahanu'r mater anhydawdd, mae'r echdyniad yn cael ei drin ag alwm i waddodi'r solid coch. Gelwir y gwaddod hwn yn "carmine lake" neu'n "crimson lake" yn Saesneg. Sicrheir purdeb lliw gan absenoldeb haearn. Gellir ychwanegu clorid stannous, asid sitrig, boracs, neu gelatin i addasu'r gwaddodiad. Mae'r lliw crimson traddodiadol yn cael ei effeithio nid yn unig gan asid carminig ond hefyd gan ddewis ei ïon halen metel chelating. Ar gyfer arlliwiau o borffor, ychwanegir calch at yr alwm.[6][7]

I gael 1 pwys (0.45 cilogram) o liw coch, mae angen 70,000 o bryfed cochineal.[8]

Oriel

  • Strwythur asid carminic
    Strwythur asid carminic
  • Nythod cochineal ar y cactws
    Nythod cochineal ar y cactws
  • Defnydd o'r carmin fel asiant staenio
    Defnydd o'r carmin fel asiant staenio
  • Dactylopius coccus, Defnyddiwyd carmin o'r Oesoedd Canol hyd at y 19g i wneud lliw rhuddgoch. Nawr fe'i defnyddir fel lliwio ar gyfer iogwrt a chynhyrchion bwyd eraill.
    Dactylopius coccus, Defnyddiwyd carmin o'r Oesoedd Canol hyd at y 19g i wneud lliw rhuddgoch. Nawr fe'i defnyddir fel lliwio ar gyfer iogwrt a chynhyrchion bwyd eraill.

Darllen pellach

  • Dutton, LaVerne M. Cochineal: A Bright Red Animal Dye (Master's degree). Baylor University. Cyrchwyd November 13, 2010.
  • Greenfield, Amy Butler (2005). A Perfect Red: Empire, Espionage, and the Quest for the Color of Desire. New York: HarperCollins. ISBN 978-0-06-052275-9.

Cyfeiriadau

  1. ↑ "coch". Geiriadur Prifysgol Cymru. 26 Gorffennaf 2026.
  2. ↑ Dapson, R. W.; Frank, M.; Penney, D. P.; Kiernan, J. A. (2007). "Revised procedures for the certification of carmine (C.I. 75470, Natural red 4) as a biological stain". Biotechnic & Histochemistry 82 (1): 13–15. doi:10.1080/10520290701207364. PMID 17510809.
  3. ↑ "carmine". Geiriadur yr Academi. 26 Gorffennaf 2026.
  4. ↑ "Carmine Market: Global Size, Demand, Share, Trends, Analysis, Growth and Forecast 2022-2027". MarketWatch (yn Saesneg). February 1, 2022. Cyrchwyd 29 March 2022.
  5. ↑ Schweppe & Roosen-Runge 1986, t. 255.
  6. ↑ "Important Dates in Fabric History". Time Line of Fabric Information. Threads In Tyme. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2004-08-23.Nodyn:Self-published inline
  7. ↑ "E-numbers: E120: Carmine, Carminic acid, Cochineal". Food-Info.net. Cyrchwyd 2013-10-04.
  8. ↑ Padilla & Anderson 2015, t. 82.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.