Josée Mathot

Josée Mathot, pus cnoxhowe come Josée Spinosa-Mathot u Josée Spinosa, c' esteut ene sicrijheuse e walon k' aveut skepyî a Rénse li 2 d' måss 1921. Elle a morou a Flipveye li 22 d' måss 2005.

Riprinjhe dins l' antolodjeye Fleurs Diyalectåles et dins «Scrire».

El walon, ele l' aveut-st aprins di ses parints, onk di Djamagne et l' ôte di Såtou, mins k' avént ebagué el France.

Ele sicrijha purade des arimés, mins eto des prôzes a môde di biyets d' oumeur, la k' ele pretchive tofer li djoye eyet li bouneur simpe.

Elle a eto bråmint scrît po ls efants, des racontroûles do vî tins, et des tecses a disclamer ås bates di recitåcion.

Elle a moussî ås Relîs Namurwès e 1968^[1] et a stî eplaideye toplin dins les Cayés Walons. On veyeut cobén di ses scrijhaedjes eto dins l' Bourdon. Elle esteut ossu del SLLW (dispu 1982). Mins ele dinéve ses tecses a-z eplaidî a tertos, sins esse aloyeye a ene tchapele. Elle a insi parexhou dins l' Calindrî walon del Rantoele.

Elle a yeu l' oneur d' esse eplaideye deus côps dins li ptite coleccion del SLLW (e 1982 et 1992).

Ele rascoda li Pris del Veye di Lidje diviè 1973, avou "Al taeye ås Fraijhes".

Come bråmint des scrijheus walon do 20inme sieke, ele ni djåzéve nén voltî walon divant les djins.

• Ramexhnêyes d' arimés.
  • Fouwêyes (Feuwèyes), 1969, k' a rçû li Prix des Critiques.
  • Al taeye ås fraijhes (a l' tâye aus fréjes), k' a rascodou l' Pris del Veye di Lidje, li Prix des écrivains de Wallonie et li Prix du Lion's Club de Charleroi.
  • El bos k' on fwait les violes (Èl bos qu' on faît lès violes), ramexhnêye eplaideye dins l' pitite coleccion di l' SLLW (1982).
• Schorseye di tecses po ls efants (eplaidîs sins date).
  • Tchictchak purnalîs (Tchic-tchac pèrnèlîs).
  • Beguinetes et djolibwès (Bèguinète èt jolibwès).
• Racontroûles.
  • Contes, live eplaidî dins l' pitite coleccion di l' SLLW (1992)

• Dji n' serè djamåy del soce des bråvès djins. Èm cour n' a pont d' caraco pol dimegne. Dj' a todi stî ene galvådeuse di tins, ki djowe al viole et ki n' rimplixh nén s' gregne.
• Si fwaire-pårt est adrovou pa ene fråze e walon.

Rapaujîye, du timps, roubliyîe des djins, ([Rif.] Rapåjheye do tins, rovieye des djins,)

avou l'têre qui toufêr ès' racoumince, ([Rif.] Avou l' tere ki tofer ès racmince,)

Djè ravikraî dins toutes les s'minces. ([Rif.] Dji ravicrè dins totes les sminces.)

• Definixha del powezeye:

Ene powezeye, c’ est cwè ?

Do tins pierdou dins des reves ki n’ sievnut a rén ?

Oudonbén, çk’ est catchî dins l’ cour des mots et k’ i fåt sayî d’ trover.

Ou putete, est çki…

I fwait mwais. El plouve assanke les paxhis

Les bohêyes d’ yebes ki pasnut leus tiesses ershonnnut a ene masse di ptitès iyes spayårdêyes so ene grande basse d’ aiwe.

Dins les rixhots, el vint fwait s’ bouwêye; ça wachote a n’ nén-z è fini, si bén k’ el ri est tot caflori d’ savnêye.

Al copete des åbes, les tchawes sont-st a balançwere dins leus nis.

Les coxhetes ki l’ ivier a disfouyî s’ pudnut po des ramons.

Vo n’ la-t i nén k’ ele ramonnut l’ cir, et ki ci-ci disploye ossu rade ene noere etcherpe di solea. L’ air ès ranairit, et tot rabeazit.

Est çki ça n’ sereut nén çoula, el powezeye ? Ene miete di poûssire di solea k’ on sapyåde so les mizerreyes del veye ?^[2]

	"Des moirts, end a ôte pårt ki divins les çmintires" Dijhaedje pa deus lijheus, ome et cmere

• Si pådje so l' Aberteke
• Li Wiccionaire si rsieve di sacwantès fråzes da Josée Mathot po-z enimådjî des mots k' i gn a.
• (fr) Si pådje biyografike sol waibe del SLLW
• Antolodjeye di ses scrijhaedjes sol waibe SLLW (e Feller)
• Dijhaedje di deus d' ses powinmes

1. ↑ Émile Gilliard, « 1950. Pacifique révolution chez les Rèlîs », dins Joseph Dewez, Jean Germain, Émile Gilliard et Bernard Louis, Le Centième anniversaire des Rèlîs namurwès, Lidje, SLLW, col. Memwere walone lº 14, 2011 (ISBN 978-2-930505-10-7), p. 32.
2. ↑ Plake so sacwants d' ses arimés, kiminçmint del djive 1