Ngày Khỉ Quốc tế là một ngày lễ quốc tế không chính thức được tổ chức thường niên vào ngày 14 tháng 12 hàng năm.[1][2] Ngày lễ được tổ chức và trở nên phổ biến vào năm 2000 bởi Casey Sorrow và Eric Millikin khi cả hai còn là sinh viên nghệ thuật tại Đại học Bang Michigan.[3][4][5] Ngày Khỉ được tổ chức nhằm để kỷ niệm con khỉ và "tất cả mọi thứ giống khỉ", bao gồm các loài linh trưởng không phải con người như vượn, tarsiidae và vượn cáo.[6] Ngày Khỉ Quốc tế còn được biết đến với những tên gọi khác như Ngày Khỉ Thế giới hay Ngày con khỉ.
Nguồn gốc
Ngày Khỉ Quốc tế được tổ chức và phổ biến bởi các nghệ sĩ đương đại Casey Sorrow và Eric Millikin, bắt đầu từ năm 2000 khi cả hai còn là sinh viên nghệ thuật tại Đại học Bang Michigan. Sorrow đã viết những dòng chữ nguệch ngoạc về Ngày Khỉ trên một tờ lịch của bạn mình,[7][8] và sau đó, lần đầu tiên họ đã tổ chức lễ kỷ niệm cùng các sinh viên mỹ thuật khác của Đại học Bang Michigan. Họ đã tạo ra các tác phẩm nghệ thuật về khỉ, mặc trang phục khỉ và bắt chước hành vi của khỉ.[8][9] Ngày lễ tiếp tục trở nên nổi tiếng hàng năm khi Sorrow và Millikin đưa Ngày Khỉ vào các tác phẩm nghệ thuật và truyện tranh, xuất bản nó trực tuyến và tổ chức các cuộc triển lãm cùng những nghệ sĩ khác.[10]
Nhiều sở thú đã tổ chức các sự kiện liên quan Ngày Khỉ hàng năm. Điển hình như, sở thú Lahore ở Pakistan đã tổ chức lễ kỷ niệm Ngày Khỉ Quốc tế hàng năm bao gồm các cuộc thi nghệ thuật và sự kiện giáo dục về khỉ như hoạt động với hơn một trăm trẻ em đeo mặt nạ khỉ, đọc thơ về khỉ và biểu diễn diễn tả sự tiến hóa của loài khỉ cũng như các mối đe dọa của khỉ.[16][17]Sở thú Tallinn ở Estonia kỷ niệm Ngày Khỉ bằng cách bán đấu giá các tác phẩm nghệ thuật do tinh tinh tạo ra và thực hiện các bài kiểm tra trí thông minh đối với loài khỉ Nhật Bản.[18] Công viên động vật học Indira Gandhi ở Ấn Độ đã tổ chức các chương trình Ngày Khỉ để giáo dục trẻ em về các vấn đề liên quan đến động vật hoang dã và khuyến khích mọi người nhận nuôi khỉ.[19] Công viên Bách thảo và Vườn thú Faruk Yalçın ở Darıca, Thổ Nhĩ Kỳ, tổ chức các sự kiện về Ngày Khỉ để thu hút sự chú ý đến quần thể khỉ đang bị suy giảm.[12] Sở thú Edinburgh ở Scotland sử dụng các sự kiện Ngày Khỉ bao gồm kể chuyện về khỉ để nâng cao nhận thức về những nguy hiểm mà các loài linh trưởng phải đối mặt trên toàn thế giới.[13] Kể từ năm 2009, Hiệp hội Nguyên thủy Colombia, APC (từ viết tắt của nó trong tiếng Tây Ban Nha) đã tổ chức Ngày Khỉ.[20]
Triển lãm nghệ thuật
Các nghệ sĩ nổi tiếng như Sorrow, Millikin, Rob Balder và David Malki đã sáng tác truyện tranh và tác phẩm nghệ thuật theo chủ đề Ngày Khỉ.[10][21]
Ngoài tác phẩm nghệ thuật theo chủ đề khỉ, Sorrow còn duy trì một blog "Monkeys in the News" với các câu chuyện mang chủ đề như tấn công khỉ, buôn lậu khỉ và khoa học về khỉ.[22] Vào mỗi Ngày Khỉ, blog "Monkeys in the News" của Sorrow sẽ đếm ngược "10 tin tức nổi bật về khỉ và linh trưởng" của năm trước đó.[23]
Gây quỹ
Thông thường, Ngày Khỉ còn tổ chức các cuộc quyên góp tiền cho các vấn đề liên quan đến linh trưởng. Hòa bình xanh cho biết "Ngày Khỉ là thời điểm hoàn hảo để hành động và cải thiện, bảo vệ môi trường sống của loài linh trưởng khi trở thành người bảo vệ rừng".[24]