Panabas

Ang panabas ay isang sandata o kasangkapang may talim na ginagamit sa pagpuputol mula sa Pilipinas, at iba-iba ang paglalarawan dito bilang isang espada at isan

Panabas
Panabas
Isang panabas ng Moro
UriTabak, palakol pandigma
Pinagmulan na lugarPilipinas
Mga espesipikasyon
Haba24–48 pulgada (61–122 sentimetro)
Uri ng talimMay nag-iisang talim, pakurbang talim, at may dulo na maaaring mapurol o matalas

Ang panabas ay isang sandata o kasangkapang may talim na ginagamit sa pagpuputol mula sa Pilipinas, at iba-iba ang paglalarawan dito bilang isang espada at isang palakol-pandigma.[1][2][3] Mayroon itong natatanging mahaba at tuwid na puluhan at isang kurbadong talim na may iba't ibang disenyo. Maaaring may haba itong 2 hanggang 4 na talampakan (61 hanggang 122 sentimetro) at maaaring hawakan gamit ang isa o dalawang kamay, na nagbibigay ng malalim na hiwang katulad ng nagagawa ng isang malaking kutsilyong panghiwa ng karne.[4][5]

Matatagpuan ang panabas sa iba't ibang bahagi ng mga pulo ng Pilipinas bilang kasangkapang pang-agrikultura para sa pagputol ng mga sanga at masukal na halaman. Ang mga baryante ng panabas na ginagamit bilang sandatang panlaban o seremonyal na palakol ng berdugo ay higit na iniuugnay sa mga pangkat etniko sa katimugang Pilipinas, partikular na sa mga Maranao at Maguindanao.[6]

Ang panabas ay isa sa maraming sandatang may talim na inilalarawan sa plakang “Weapons of Moroland” (Mga Sandat ng Lupaing Moro), na naging karaniwang pasalubong at ikono ng kulturang popular sa Pilipinas.

Mga pangalan

Ang salitang panabas ay nangangahulugang “kasangkapan sa pagtabas”, mula sa unlaping pang- at salitang-ugat na tabas. Kilala rin ito bilang "pangtabas" o payak na "tabas". Sa ilang partikular na rehiyon, tinatawag din itong lantip sa Kanlurang Kabisayaan, kung saan pangunahing ginagamit ito bilang kasangkapan sa pagputol ng tubo,[7] "palataw" sa Luzon,[8] at "nawi" ng mga Maguindanao.[9]

Ang panabas, bilang mas malawak na katawagan, ay maaari ring tumukoy sa malalaki at pasulong na kurbadong katutubong karit-karit-pang-ani ng Pilipinas, na mas partikular na kilala bilang "karit", "haras", "lagaraw", "lampas", o "sanggot". Gayunman, ganap na naiiba ang mga ito sa panabas. Ang bersyong ginawang sandata mula sa karit na pang-agrikultura ay ang Indonesyong na kerambit.

Maaari ring tawagin ang panabas sa mga pangkalahatang katawagan para sa malalaking bolo, gaya ng talibong (na siya ring pangalan ng isang hiwalay at walang kaugnayang espadang Bisaya) o badang.

Mga sanggunian

  1. ↑ Wiley ·, Mark V. (2011). Filipino Martial Culture (sa wikang Ingles). Tuttle Publishing. ISBN 9781462903474.
  2. ↑ Yore, George M. (2012). Sonny Umpad's Eskrima: The Life and Teachings of a Filipino Martial Arts Master (sa wikang Ingles). North Atlantic Books. p. 206. ISBN 9781583945186.
  3. ↑ Ramsey, Syed (2016). Tools of War: History of Weapons in Medieval Times (sa wikang Ingles). Vij Books India Pvt Ltd. ISBN 9789386834133.
  4. ↑ "Panabas". Sandata - Traditional Filipino Weapons (sa wikang Ingles). Traditional Filipino Weapons, LLC. Inarkibo mula sa orihinal noong 2008-08-28. Nakuha noong 2008-07-30.
  5. ↑ Greaves, Ian; Jose Albovias Jr; Federico Malibago. "SANDATA — THE EDGED WEAPONS OF THE PHILIPPINES". History of Steel in East Asia (sa wikang Ingles). Macau Museum of Art. Inarkibo mula sa orihinal noong 2015-08-10. Nakuha noong 2008-07-30.
  6. ↑ Cato, Robert (1996). Moro Swords (sa wikang Ingles). Graham Brash. pp. 93–96. ISBN 9789812180599.
  7. ↑ "Filipino Traditional Blades". Facebook (sa wikang Ingles). Nakuha noong 9 Disyembre 2024.
  8. ↑ palataw. Tagalog.com.
  9. ↑ "Nawi (Double-Handed Bolo Sword)". Mapping Philippine Material Culture (sa wikang Ingles). Philippine Studies at SOAS. Nakuha noong 8 Disyembre 2024.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.