Dayap

Dayap

Key lime
Ripe yellow Key lime
Pag-uuring siyentipiko edit
Kaharian: Plantae
Klado: Tracheophytes
Klado: Angiosperms
Klado: Eudicots
Klado: Rosids
Orden: Sapindales
Pamilya: Rutaceae
Henero: Citrus
Espesye:
C. aurantiifolia
Pangalang dalawahan
Citrus aurantiifolia
(Christm.) Swingle

Ang dayap (Citrus × aurantiifolia) ay isang hybrid ng citrus mula sa C. micrantha at C. medica. Ito ay may isang mabilog na prutas na  2.5 - 5 cm ang lapad. Ito ay dilaw kapag hinog ngunit karaniwang inaani habang ito ay kulay berde. 

Malapit sa dayap ay ang bilolo.[1]

Paglalarawan

Ang puno ng dayap ay isang palumpong at marami ring tinik, na maaring umabot ng 5 m ang tangkad. Marami itong sanga. Medyo mabilog ang dahon nito, at may habang 2.5–9 sentimetro (0.98–3.54 in)cm, kahawig ng dahon ng kahel (Citrus aurantium). Ito ang dahilan kung bakit ang siyentipikong pangalan ng dayap ay C. aurantifolia.

Ang mga bulaklak nito ay may lapad na 2.5 cm. Madilaw hanggang sa puti ang mga ito na may kaunting pagkakulay-ube sa gilid. Buong taon namumulaklak at namumunga ang puno ng dayap, subalit ito ay higit na mabunga mula Mayo hanggang Setyembre sa panghilagang hemispero.[2][3]

Agronomya

Paglilinang at pagpapalaganap

Bulaklak ng dayap.

Mahalagang mga factor ang klima at pagkahinog ng bunga sa pagtubo ng dayap. Kaya nitong tumubo sa mga lugar na may klimang mainit-init sa kahit anong buwan. Ang pagtubo nito ay pinakamahusay na mga maaraw na lugar na hindi bahain,[4][5] may mabuting sirkulasyon ng hangin, at may proteksyon mula sa malamig simoy ng hangin. Dahil mababaw ang mga ugat nito ay mainam na itanim sa mabatong lupa upang magkaroon ang mga ito ng mas magandang kapit. Mainam din ang pagtabas ng mga labis na sanga upang mapaganda ang pag-ikot ng hangin.[6]

Ani

Depende ang ani ng puno sa edad nito. Ang mga taniman ng dayap na lima hanggang anim na taon na ang tanda ay maaaring mag-ani ng 6 tonelada kada ektarya. Mas matagal ang kailangang hintayin bago mamunga ang mga punong nagmula sa punla, ngunit ito ay mas mabunga kaysa sa mga punong ginamitan ng grafting.[6]

Mga sanggunian

  1. ↑ "Dayap / Citrus aurantifolia / LIME: Philippine Medicinal Herbs / Philippine Alternative Medicine". Stuartxchange.org. Nakuha noong 2013-12-20.
  2. ↑ P. Golob; Food and Agriculture Organization of the United Nations (1999). "Alphabetical List of Plant Families with Insecticidal and Fungicidal Properties". The use of spices and medicinals as bioactive protectants for grains. Food & Agriculture Org. pp. 13–. ISBN 978-92-5-104294-6. Nakuha noong 19 Hunyo 2011.
  3. ↑ "Citrus aurantiifolia Swingle". Hort.purdue.edu.
  4. ↑ Morton, Julia F. (1987). "Mexican Lime". Fruits of warm climates. Purdue. pp. 168–172.
  5. ↑ "Home Fruit Production". tamu.edu.
  6. ↑ 6.0 6.1 Duke J.A., duCellier J.L. (1993): CRC handbook of alternative cash crops (page 139-145)

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.