Akle

Akle

Akle

Akle
Herbaryong sipi ng "Albizia acle"
Herbaryong sipi ng Albizia acle
Pag-uuring siyentipiko edit
Kaharian: Plantae
Klado: Tracheophytes
Klado: Angiosperms
Klado: Eudicots
Klado: Rosids
Orden: Fabales
Pamilya: Fabaceae
Subpamilya: Caesalpinioideae
Klado: Mimosoid clade
Henero: Albizia
Espesye:
A. acle
Pangalang dalawahan
Albizia acle
Kasingkahulugan[1]

Mimosa acle Blanco
Pithecellobium acle (Blanco) S.Vidal
Serialbizzia acle (Blanco) Kosterm.

Ang akle[2] (pangalang siyentipiko: Albizia acle) ay isang uri ng namumulaklak na halaman na kabilang sa pamilya ng Fabaceae (pamilyang legumbre). Katutubo ito sa Pilipinas at sa ilang bahagi ng Timog-silangang Asya,[3][4] at kilala bilang isang mahalagang katamtamang laking punongkahoy sa mga kagubatang mababa ang elebasyon. Bahagi ito ng genus Albizia, na binubuo ng iba’t ibang uri ng mga punong pantropiko na may kakayahang mag-ayos ng nitroheno sa lupa.

Ang punong akle ay karaniwang umaabot sa taas na 25 hanggang 30 metro at diyamtreo na 170 hanggang 120 sentimetro,[5] na may tuwid at matibay na puno at malapad na korona. Ang balat nito ay kulay abo hanggang kayumanggi at maaaring maging magaspang habang tumatanda. Ang mga dahon nito ay bipinnate o dobleng tambalan, kung saan ang bawat dahon ay nahahati pa sa mas maliliit na dahon na nakaayos nang pares. Bilang isang namumulaklak na halaman, ang akle ay nagbubunga ng maliliit na bulaklak na karaniwang puti hanggang kremang kulay, na tumutubo sa kumpol at may bahagyang halimuyak. Ang mga bulaklak na ito ay mahalaga sa reproduksiyon ng halaman at nagsisilbing atraksyon sa mga kulisap na tumutulong sa polinasyon. Ang bunga nito ay isang pahabang kapsula (pod) na naglalaman ng mga buto, na karaniwang katangian ng mga kasapi ng Fabaceae.

Matatagpuan ang Albizia acle sa mga likas na kagubatan ng Pilipinas,[6] lalo na sa mga gubat na dipterokarpyo sa mababang lugar. Ito raw ay may primong kahoy dahil mukha daw itong nuwes (walnut).[7] Mas pinipili nito ang mga lugar na may sapat na sikat ng araw at katamtaman hanggang mataas na dami ng ulan. Tulad ng ibang legumbre, ang akle ay may kakayahang makipag-ugnayan sa mga bakterya sa ugat upang makapag-ayos ng nitroheno mula sa atmospera, na nakatutulong sa pagpapayaman ng lupa at sa pagpapanatili ng balanse ng ekosistema.

Sa aspektong pang-ekonomiya, pinahahalagahan ang akle dahil sa kahoy nito na matigas, mabigat, at matibay. Ginagamit ito sa paggawa ng muwebles, sahig, poste, at iba pang materyales sa konstruksiyon.[4] Dahil sa kalidad ng kahoy nito, itinuturing itong isang mahalagang espesye ng troso sa Pilipinas. Gayunman, ang labis na pagtotroso at pagkawala ng tirahan ay nagdudulot ng pagbaba ng populasyon nito sa ilang lugar, kaya't mahalaga ang mga hakbang sa konserbasyon at muling pagtatanim.

Distibusyon

Matatagpuan ang akle sa maraming bahagi ng bansang Pilipinas. Partikular na matatagpuan ito sa mga mamasa-masang kagubatang mababang lugar mula sa antas-dagat hanggang 150 metro.[4] Nakikita ito sa hilagang Luzon hanggang Palawan at Negros, gayundin sa Albay, Bataan, Bulacan, Camarines Norte, Camarines Sur, Capiz, Cebu, Davao, Ilocos Norte, Masbate, Mindoro Occidental, Negros Oriental, Nueva Ecija, Surigao, Tarlac, at Zambales.[4]

Mga sanggunian

  1. ↑ "Albizia acle (Blanco) Merr". Plants of the World Online (sa wikang Ingles). The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. n.d. Nakuha noong Agosto 23, 2020.
  2. ↑ "Akle". UP Diksyonaryong Filipino. 2001.
  3. ↑ "PROSEA - Plant Resources of South East Asia". prosea.prota4u.org. Nakuha noong 2026-04-17.
  4. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 "TREE OF THE MONTH - Akle (Albizia acle (Blanco) Merr.)". Philstar.com. Hunyo 25, 2012. Nakuha noong 2026-04-17.
  5. ↑ "aklé". CulturEd: Philippine Cultural Education Online (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-04-17.
  6. ↑ Sadie, Vilma D.; Cornejo, Apolinaria T. (June 30, 1990), "Reforestation Species: Akle", Research Information Series on Ecosystems, 2 (7): 1–4
  7. ↑ Laya, Jaime (2021-04-05). "Learning, Enjoying, and Earning from Agro-Forestry (Native Trees, Part IV)". Manila Bulletin (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-04-17.[patay na link]

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.