Nowy Bytom (do 1922 pol.Frydenshuta[2]; śl.: Frydenshuta, Frynsztad, Fryncita, Fryna; niem.Friedenshütte[2]) – dzielnica i centrum administracyjne miasta Ruda Śląska. W latach 1947–1958 odrębne miasto.
Tereny dzisiejszego Nowego Bytomia były na przełomie XVIII i XIX wieku porośnięte lasem, zwanym Czarnym Lasem (niem.Beuthener Schwarzwald). Początkowo był to obszar dworski, odrębna jednostka administracyjna. 1 kwietnia 1890 wcielono ją do odległego miasta Bytomia, przez co Czarny Las stanowił jego eksklawę.
W XIX wieku na terenie Czarnego Lasu zaczęły powstawać huty i kopalnie a przy nich kolonie: Friedenshütte (Frydenshuta), Eintrachthütte (Zgoda) i SchwarzwaldCzarny Las. Wszystkie kolonie w Czarnym Lesie (kompleksie leśnym) stanowiły do 1921 wydzieloną geograficznie część (eksklawę) miasta Bytomia (w latach 1891–1921 powiatu miejskiego Bytom). W 1922, po podziale Górnego Śląska, eksklawa Czarnego Lasu została przyłączona do Polski i przekształcona w samodzielną gminę, której nadano urzędową nazwę Nowy Bytom w miejsce tradycyjnej i urzędowej z okresu Plebiscytu nazwy Frydenshuta. W 1929 odłączono od niej kolonię Zgoda (na rzecz Świętochłowic). W 2006 z dzielnicy Nowy Bytom wyłączono kolonię Czarny Las wraz z częścią ulicy Czarnoleśnej, tworząc nową dzielnicę Rudy Śląskiej – Czarny Las.
Z dniem 1 stycznia 1940 Nowy Bytom formalnie uzyskał ustrój miejski na mocy ustawy Sejmu Śląskiego z 10 lipca 1939, ale z powodu wybuchu wojny nie wprowadzono tego w życie. Do wykonania ustawy, czyli utworzenia miasta doszło dopiero w lutym 1947, z mocą wsteczną od 1 stycznia 1947. 1 kwietnia 1951 Bykowinę włączono do Nowego Bytomia[4]. W 1951 do Nowego Bytomia włączono miasto Wirek[5], a w 1954 Starą Kuźnię[6].
W 1959 Nowy Bytom został połączony z miastem Ruda, tworząc miasto o nazwie Ruda Śląska[7].
Przy nowobytomskim Rynku (obecnie pl. Jana Pawła II) znajduje się ratusz dawnej gminy i miasta Nowy Bytom, będący główną siedzibą władz miasta Ruda Śląska.
Kolonią Nowego Bytomia jest Kaufhaus – przyzakładowe osiedle patronackie Huty Pokój, z najstarszym górnośląskim domem towarowym[8].
Kalendarium
Historia tej dzielnicy jest nierozerwalnie związana z rozwojem przemysłu na tym terenie.
1789 – otwarcie kopalni Louise
1805 – otwarcie kopalni Beelowssegen
1830 – otwarcie kopalń Ottilie i Lythandra
1836 – wybudowano hutę cynku Rosamunde
1840 – uruchomienie huty żelaza Friedenshütte (później Pokój). Huta żelaza została założona przez: Davida Loewnfelda, Moritza Friedländera i Simona Loewiego. Kolejnym właścicielem był hr. Andrzej Renard z Wielkich Strzelec.
1843 – otwarcie w gospodzie w okolicach huty Friedenshütte pierwszej szkoły
1846 – wybudowano hutę cynku Beuthener Hütte
1851 – otwarcie prywatnej szkoły w bytomskim Czarnym Lesie (Beuthener Schwarzwald)
1854 – otwarcie linii górnośląskiej kolei wąskotorowej na trasie Tarnowskie Góry – Karb – Frydenshuta (Nowy Bytom) – Nowa Wieś (Wirek Nowowiejski)
1855 – przejęcie huty Friedenshütte przez spółkę Minerva
1859 – otwarcie szkoły w budynku więzienia pomocniczego
1871 – przejęcie huty Friedenshütte przez rodzinę von Ballestrem i ich spółkę Oberbedarf
1873 – rozpoczęcie budowy kolejnej szkoły (zakończenie budowy 1874)
1880 – rozpoczęcie budowy nowego osiedlapatronackiego (przyzakładowego) przy Friedenshütte nazwanego później Kaufhaus (od domu towarowego)
1883 – erygowano wspólną parafię dla Zgody i Frydenshuty
1884 – uruchomienie wodociągu
w latach 1884–1885 zbudowano kościół św. Józefa według projektu Paula Jackischa (zburzony 1931)
1897 – otwarcie poczty
1888 – otwarcie tzw. kasyna hutniczego, późniejszego domu kultury
1912 – otwarcie progimnazjum Katholische Höhere Schule
1913 – otwarcie dworca kolejowego Friedenshütte
1920 – założenie Klubu Sportowego Siła (obecnie Pogoń)[10]
1922 – przyłączenie (w wyniku podziału poplebiscytowego) Frydenshuty do Polski
przemianowanie Frydenshuty na Nowy Bytom; nazwa nawiązywała do Bytomia, który pozostał po drugiej stronie granicy polsko-niemieckiej
huta Friedenshütte została przejęta przez spółkę Friedenshütte AG
1928–1929 – zbudowano ratusz gminny (obecna siedziba Urzędu Miasta Ruda Śląska); gmina też otrzymała nowy herb przedstawiający: pół orła górnośląskiego, św. Barbarę i koło zębate.
1929 – odłączenie na rzecz Świętochłowic kolonii Zgoda
1931 – likwidacja huty cynku Rosamunde
zburzono stary kościół św. Józefa z powodu szkód górniczych, do dziś istnieją fundamenty tego kościoła i plebania.
1933 – uruchomienie walcowni blachy na zimno w oparciu o wynalazek inż. Tadeusza Sendzimira. Był to pierwszy zakład, który dysponował taką technologią.
1938 – poświęcenie kościoła Ducha Św. w Czarnym Lesie.
1939 – na mocy ustawy Sejmu Śląskiego z dnia 10 lipca gmina Nowy Bytom miała otrzymać z dniem 1 stycznia 1940 status miasta, który z powodu okupacji niemieckiej wprowadzono w życie dopiero w 1947
1 września 1939 – niemiecki Freikorps zamordował w Nowym Bytomiu 18 Polaków
↑Uchwała Nr 12/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie zmiany granic miast Nowy Bytom, Stalinogród, Zawiercie oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie stalinogrodzkim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 10, Poz. 54)