Kje

El kje o kyé l'è ona parlada romanza de transizion in del Piemont sud-ocidental. Per via de la soa posizion, l'ha ciappaa dent caratteristegh sia del ligur al

Kje
Lumbard ucidental Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa.

El kje o kyé l'è ona parlada romanza de transizion in del Piemont sud-ocidental.
Per via de la soa posizion, l'ha ciappaa dent caratteristegh sia del ligur alpin che del piemontes monregales che de l'ocitan. Temp indree l'era mettuu dent al sistema lenguistegh ocitan, intant che incoeu l'è incerta la soa posizion in tra el ligur e 'l piemontes.

Difusion

El kje l'è parlaa in di paes de Frabosa Sottana e Roccaforte Mondovì (frazion de Prea), in de la Val d'Ellero, in Provincia de Coni, squasi al confin con la Liguria.

Caratteristegh

Vesinanz col piemontes

  • Crodada di vocai finai diferent de [a]:
    • CARRU -> [kɒr] (cf. pms. car, [kar]).
  • Crodada di vocai protonegh:
    • FENESTRA -> ['fneʃtra] (cf. pms. fnestra, ['fnɛstra]).
    • DANARIU -> [dne] (cf. pms. dné, [dne]).
  • Tendenza al desvilupp di vocai prostetegh
    • VECINU -> [aw'ziŋ] (cf. pms. avzin, [aw'ziŋ]).
  • Passagg de Ū tonega latina a [y]:
    • FUMU -> [fym] (cf. pms. fum [fym]).
    • LUNA -> ['lyna] (cf. pms. lun-a, ['lyŋa]).
  • Ditongazion descendenta de Ē tonega:
    • MENSE -> [mɒjz] (cf. pms. mèis, [mɛjz]).
  • Palatalizazion de A tonega latina in [e], limitata a poch e determinaa contest, compagn de l'esit de la vocal tonega del morfema latin -ARIU
    • MACELLARIU -> [ma'ʒle] (cf. pms. maslé [maz'le]).
  • Scempiament di consonant geminaa:
    • SPALLA -> ['ʃpɒla] (cf. pms. spala ['spala]).

Vesinanz col ligur

  • El pronomm clitegh de la terza persona singolar l'è o.

Vesinanz con l'ocitan

  • Passagg de P latina a [b]:
    • APRILE -> [a'bɺi] (cf. pms. avril, oc. abril).
    • LUPU -> [lub] (cf. pms. luv, oc. lop, es. lobo).
    • COOPERTU -> [ky'bɛrt] (cf. cuvert, oc. cobèrt).
    • CAPILLI -> [t͡ʃa'bɛj]
  • Palatalizazion de C e G latina denanz a [a]
    • CAMBA -> [t͡ʃɒmba] (cf. pms. gamba, fr. jambe).
    • CANE -> [t͡ʃɒŋ] (cf. pms. can, fr. chien).

La palatalizazion però la podaria vess anca ona veggia caratteristega gall-italega che la s'è perduda in di dialett de la pianura e che l'è restada apena in di parlà pussee conservativ e isolaa.
Infina, el tratt pussee ocitan (e quell pussee famos de quella parlada chì) l'è l'usagg de chié ([kje] <-EGO) inscambi de .

Caratteristegh proppi

Convenzion de scritura

In quell articol chì doperaremm la grafia piemontesa (a la qual remandom), cont i segn speciai amess per podè marcà ben i variant locai. In quell cas chì, i segn varen inscì:

  • Ä: [ɒ]
  • Ř: [ɺ]
  • Š: [ʃ] denanz a consonant.

I verb

Verb vess

  • Indicativ present: chié e sé, ti 't ses, chiel o l'äi, nosgècc soma, vosgècc sé, chiei i son.
  • Indicativ imperfett: chié e eřa, ti t'eř, chiel o l'eřa, nosgècc eř(m)o, vosgècc eři, chiei i eřa.
  • Indicativ futur: chié e sřé, ti 't sřes, chiel o sřé, nosgècc sřuma, vosgècc sřé.
  • Congiuntiv present: che chié e scib, che ti 't scib, che chiel o scib, che nosgècc scibo, che vosgècc scibi, che chiei i scibo.
  • Congiuntiv imperfett: che chié e foiss, che ti 't foiss, che chiel o foiss, che nosgècc foisso, che vosgècc foissi, che chiei i foisso.
  • Condizional present: chié e sřia, ti 't sřis, chiel o sřia, nosgècc sřio, vosgecc sřii, chiei i sřio.
  • Gerundi present: essènd.
  • Infinii present: ess.
  • Particippi passaa: stà, f. stä (pl. stà, stè).

I coniugazion

  • Indicativ present: chié e monto, ti 't mont, chiel o monta, nosgècc montoma, vosgècc monté, chiei i monto.
  • Indicativ imperfett: chié e montäva, ti 't montäv, chiel o montäva, nosgècc montävo, vosgècc montävi, chiei i montävo.
  • Indicativ futur: chié e montřé, ti 't montřés, chiel o montřé, nosgècc montřëmma, vosgècc montřé, chiei i montřèn.
  • Congiuntiv present: che chié e mont, che ti 't mont, che chiel o monta, che nosgècc montoma, che vosgècc monté, che chiei i monto.
  • Congiuntiv imperfett: che chié e montäiss, che ti 't montäiss, che chiel o montäiss, che nosgècc montäisso, che vosgècc montäissi, che chiei i montäisso.
  • Condizional present: chié e montřìa, ti 't montřìs, chiel o montřìa, nosgècc montřìo, vosgècc montřìi, chiei i montřìo.
  • Gerundi present: montènd.
  • Infinii present: montä.
  • Particippi passaa: montà, f. montä (pl. montà, montè).

II coniugazion

  • Indicativ present: chié e piäsgio, ti 't piäsg, chiel o piäsg, nosgècc piasgioma, vosgècc piasgé, chiei i piäsgio.
  • Indicativ imperfett: chié e piasgiäva, ti 't piasgiäv, chiel o piasgiäva, nosgècc piasgiävo, vosgècc piasgiävi, chiei piasgiävo.
  • Indicativ futur: chié e piasřé, ti 't piasřés, chiel o piasřé, nosgècc piasřëmma, vosgècc piasřé, chiei i piasřèn.
  • Congiuntiv present: che chié e piäsg, che ti 't piäsg, che chiel o piäsg, che nosgècc piäsgio, che vosgècc piäsgi, che chiei i piäsgio.
  • Congiuntiv imperfett: che chié e piasgiäiss, che ti 't piasgiäiss, che chiel o piasgiäiss, che nosgècc piasgiäisso, che vosgècc piasgiäissi, che chiei i piasgiäisso.
  • Condizional present:
  • Gerundi present: piasgènd.
  • Infinii present: piasgiäj.
  • Particippi passaa: piasgiù (f. piasgiu(v)a).

III coniugazion

  • Indicativ present:
  • Indicativ imperfett:
  • Indicativ futur:
  • Congiuntiv present:
  • Congiuntiv imperfett:
  • Condizional present:
  • Gerundi present:
  • Infinii present:
  • Particippi passaa:

IV coniugazion

  • Indicativ present:
  • Indicativ imperfett:
  • Indicativ futur:
  • Congiuntiv present:
  • Congiuntiv imperfett:
  • Condizional present:
  • Gerundi present:
  • Infinii present:
  • Particippi passaa:

Bibliografia

  • Emanuele Miola, Innovazione e conservazione in un dialetto di crocevia - Il kje di Prea, Materiali Linguistici Università di Pavia, Francoangeli, 2013.

Vos corelaa

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.