Elten is in doarp oan de grins mei Nederlân yn de Dútske gemeente Emmerik. It plak leit yn de dielsteat Noardryn-Westfalen en wurdt oan trije kanten ynsletten troch Nederlân.
Op it doarpsgebiet fan Elten leit ek Hoch-Elten ('Heech-Elten'), dat op in 82 meter hege útrinner fan it yn Nederlân lizzende Montferlân leit en eartiids it stiftsgebiet fan de Fitusabdij omfieme.
Skiednis
It doarp hat in soad mienskiplik mei de skiednis fan de Nederlânske provinsjes Gelderlân en Oerisel. Lang bleau de fiertaal yn Elten Nederlânsk, mar nei't it keninkryk Prusen it anneksearre naam de ynfloed fan it Nederlânsk ôf en it Dútsk ta.
Elten (Abraham Rademaker, 1727 - 1733)
It doarp leit yn in ynholte tusken de Nederlânske grins en waard op 23 april 1949 as kompinsaasjes foar de Dútske besetting fan Nederlân yn de Twadde Wrâldkriich troch Nederlân anneksearre. Dy anneksaasje duorre oant 1 augustus 1963, doe't it wer by Dútslân foege waard. Yn de tuskentiid hiene de bewenners in Nederlânsk paspoart en moasten hja harren legitimearje as hja nei Dútslân ta woenen. Stimrjocht krigen de nije ynwenners fan Nederlân lykwols net.[1]
Yn Elten wenje njonken Dútsers tsjintwurdich ek in soad Nederlânske ynwenners. Likernôch 30% fan de befolking hat de Nederlânske nasjonaliteit. In soad Nederlânske ynwenners fan Elten wurkje yn Arnhim.[2]
Butternacht
De deis foardat Elten wer Dútske waard, rieden út hiele Nederlân frachtweinen mei guod nei Elten om it dêr yn skuorren, kelders of op de strjitten op te slaan. Om't om 24:00 oer it plak wer Dútsk waard koene sa de ynfierrjochten fan Nederlânsk guod ûntdûkt wurde. Om't dêrûnder in soad bûter wie, krige dy nacht de namme Butternacht. Hjoed-de-dei wurdt noch jimmeroan sein:
Elten kam nicht heim ins Reich, sondern reich ins Heim. De ûndernimmers hiene mei de aksje neffens rûzing sa 50 oant 60 miljoen oan rjochten besparre.[3]
It besjen wurdich
Sint-Martinustsjerke
Stiftstsjerke Sint-Fitus (Hoch-Elten) mei stiftsgebouwen
Bultmûne oan de Stokkumer Str. 27
Ofbylden Elten
Barok hûs oan de Eltener Markt
Gerritzen Mühle
Protestantske tsjerke en pastorij
Ofbylden Hoch-Elten
Sint-Fitustsjerke
Stiftsgebou Freiheit 1
Stiftsgebou Freiheit 2
Boarnen, noaten en referinsjes
Boarnen, noaten en/as referinsjes:
Dizze side is foar in part in oersetting fan de Dútske Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: de:Elten