Share to: share facebook share twitter share wa share telegram print page

Ameskoabarrena

Ameskoabarrena
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria

Bandera

Ameskoabarrengo armarria
Armarria


Map
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
Merindadea Lizarra
EskualdeaLizarraldea
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
Izen ofiziala Améscoa Baja
AlkateaEstibaliz Erdocia Ormazabal
Posta kodea31xxx
INE kodea31013
Herritarraameskoar, ameskoabarrendar
Geografia
Koordenatuak42°46′15″N 2°07′54″W / 42.770889°N 2.131692°W / 42.770889; -2.131692
Azalera46,8 km²
Garaiera563 metro
Distantzia60 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria724 (2023:  −8)
alt_left 331 (%45,7)(2019) (%54,3) 393 alt_right
Dentsitatea1,55 bizt/km²
Zahartzea[1]% 27,9
Ugalkortasuna[1]‰ 19,87
Ekonomia
Jarduera[1]% 77,32 (2011)
Desberdintasuna[1]% 0 (2011)
Langabezia[1]% 8,32 (2013)
Euskara
Euskaldunak[2][3]% 10,80 (2018: %4,22)
Datu gehigarriak
Webguneahttp://amescoabaja.org/

Ameskoabarrena[4] ([ames̺koaβarena]) Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerria da, Lizarrako merindadekoa. Zazpi kontzejuk —Artatza, Bakedao, Barindano, Ekala, Gollano, San Martin eta Zudairi— eta Urra lekuak osatzen dute. Zudairi herriburua Iruñetik 59 kilometro mendebaldera dago. 46,8 kilometro koadroko eremua dauka,[5] eta 724 biztanle zituen 2023 hasieran.[6]

Geografia

Zudairiren ikuspegia.

Kokapena

Ameskoabarrena Lizarrako merindadearen iparraldean dago, Urederraren ibarrean. Iparraldean Urbasa du, eta Lokiz hegoaldean. Bestalde, Urbasako mendateak Ameskoabarrena eta Olazti (Sakana) lotzen ditu.

Ingurune naturala eta klima

Ameskoabarrena da baso gehien dituen Nafarroa Garaiko udalerria, udalerriaren azaleraren % 65,6. Larretarako erabilitako lurrak % 16,1 dira, eta laborantzarakoak % 15,1. Zuhaitz espezieen artean nabarmentzen dira ametza, erkametza eta, udalerriaren iparraldean, pagoa.

Ibarraren erdialdean dagoen klima mediterraneoko guneren bat, eta ipar eta ipar-ekialdeko mendietako klima atlantikoa izan ezik, udalerriaren gehienean klima azpimediterraneoa nagusitzen da. Urteko batez besteko tenperatura 8-10 gradukoa da, eta prezipitazioak 800 eta 1400 mm bitarte dira. Iparraldeko gune menditsuenean 1.400 mm-tik gorakoak ere izan daitezke. Urteroko egun euritsuak 100 eta 120 bitarte dira.

Udalerri mugakideak

Iparraldean Urbasarekin egiten du muga, hegoaldean Lana eta Allinekin, ekialdean Abartzuzarekin, eta mendebaldean Eulaterekin.

Herriak

Bakedanoko elizaren ikuspegia.

Zazpi kontzejuk osatzen dute Ameskoabarreneko udalerria: Artatza, Bakedao, Barindano, Ekala, Gollano, San Martin eta Zudairi. Eta leku bat ere badu: Urra.[7]

Historia

Ameskoabarrena jaurerria izan zen Erdi Aroan, eta udalerriari buruzko lehen dokumentu idatzia XI. mendekoa da. XVI. mendea arte, Ameskoa ([ames̺koa]) izena eman zitzaion. Bestalde, Ameskoabarrenean zegoen Inzura ([ins̻uɾa]) hiribildua (1201ean sortua), gerora Ameskoazarra ([ames̺koas̻aɾ]) izenaz ezaguna izan den tokian.

Demografia

Ameskoabarreneko biztanleria

Politika

Udaletxea

Udaletxe zaharra Zudairitik gertu dagoen Bazarramendi izeneko gunean izan zen. Ondorengo udal eraikina Zudairiko kontzejuaren etxean egon zen. Gaur egungo udaletxea 1923an eraiki zen Luis Salvatierra arkitektoaren proiektuaren arabera. Udalak alkatea eta sei zinegotzi dauzka.

  • Helbidea: San Anton kalea, 30 (Zudairi kontzejua)

Udal hauteskundeak

2007ko udal hauteskundeetan Basaula zerrendak lortu zituen zinegotzi guztiak, eta Diego Arturo Urra Velasco zerrendaburua bilakatu zen alkate. Baliogabeko botoak 5 izan ziren (emandako guztien %1,29) eta 14 boto zuri izan ziren (botoen %3,66). Abstentzioa %46,41koa izan zen.

Ameskoabarrengo Udala (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Basaula 347 4

2011n, Urra berriro atera zen alkate, ordukoan AIAB (Agrupación Independiente Améscoa Baja) zerrendaren barneane. Beste bi zerrendak (Agrupación Independiente Artaza eta Arrepuia) ere lortu zuten ordezkaritza.

Ameskoabarrengo Udala (2011)
Alderdia Botoak Zinegotziak
AIAB 301 5
Artaza 74 1
Arrepuia 64 1

Alkateak

Hauek izan dira Ameskoabarrengo azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia
1979 1983
1983 1987
1987 1991
1991 1995
1995 1999
1999 2003
2003 2007
Diego Arturo Urra Velasco 2007 2011 Basaula
Diego Arturo Urra Velasco 2011 2015 Agrupacion Independiente de Amescoa Baja
Martin Jose Lopez de Zubiria San Martin[8] 2015 2019 Independenteak
Estibaliz Erdocia Ormazabal[8] 2019 2023 Agrupacion Independiente de Amescoa Baja[9]
Estibaliz Erdocia Ormazabal[10] 2023 Jardunean Agrupacion Independiente de Amescoa Baja[10]

Azpiegitura eta garraioak

Automoviles Urederra autobus konpainiak Ameskoabarrengo Zudairi eta Barindanoko kontzejuak Lizarrarekin batzen ditu. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:

Kultura

Balbino García de Albizu etnografo eta dibulgatzailea.

Balbino García de Albizu etnografo eta dibulgatzaileak hainbat ekimen eta ikerketa-proiektu bultzatu ditu, lau hamarkadatan, Ameskoako iragana ezagutzeko eta zabaltzeko. Nabarmena izan da Estellerriko Erriberako kultura tradizionala dibulgatzeako egin zuen lana.[11][12] Ameskoako historiarekin, toponimiarekin, abizenekin eta hizkuntzarekin lotutako gaiak aztertu ditu eta hainbat lan argitaratu ditu.[11] Bere jardunean kultura herrikoi eta tradizionala bultzatzen eta garatzen lagundu du.[13]

Elurtegiak eta txondorrak lantzen zituzten lanbide tradizionalak berreraikitzeko lan handia egin du.[12]

Euskara

1986ko Euskararen Foru Legearen arabera, Eulate eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori zela-eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen.

2008an Nafarroako Ezker Batuak eta Nafarroa Baik Euskararen Foru Legea aldatzeko eta gune mistoan udalerri gehiago (horien artean Ameskoabarrena) sartzeko proposamena aurkeztu zuten Nafarroako Legebiltzarrean. UPN ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, PSN alderdiaren ustekabeko jarrera aldaketak atzera bota zuen gune mistoaren hedapena.[14] 2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak erabaki zuen eremu mistora sartzea Ameskoabarrena, beste 43 udalekin batean.[15]

2018ko datu soziolinguiskoen arabera, biztanleen %10,8 euskaldunak dira.[16]

Erreferentziak

  1. a b c d e Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. Euskara ezagutza tasa. (2010) Euskal Herriari Begira (Udalbiltza), Eustat, INE, NASTAT eta Euskal Herriko Hizkuntza Adierazle Sistema (EAS).
  3. Nafarroako Gobernua. (2018). Nafarroako Datu Soziolinguistikoak. Euskarabidea, 48-53 or..
  4. Euskaltzaindiaren 155. araua: «Nafarroako udal izendegia».
  5. Améscoa Baja. navarra.es (Noiz kontsultatua: 2024-1-23).
  6. Navarra: Población por municipios y sexo.. ine.es (Noiz kontsultatua: 2024-1-23).
  7. (Gaztelaniaz) Baja, Ayuntamiento del valle de Améscoa. «Ayuntamiento del valle Améscoa Baja. T. 948 539 008» www.amescoabaja.org (Noiz kontsultatua: 2024-01-11).
  8. a b (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública» www.mptfp.gob.es (Noiz kontsultatua: 2020-04-30).
  9. «Lizarrako Eskualdeko Hauteskunde Batzordea: Aurkeztutako hautagai-zerrendak» NAO 78. zenbakia, 2019ko apirilaren 24a, asteazkena (Noiz kontsultatua: 2020-04-30).
  10. a b Los vecinos de 54 ayuntamientos ya saben quién será su alcalde al concurrir solo una candidatura. Diario de Noticias, 2023-04-26, noticiasdenavarra.com (Noiz kontsultatua: 2023-12-1).
  11. a b (Gaztelaniaz) «Balbino García de Albizu» Dialnet (Noiz kontsultatua: 2023-11-13).
  12. a b (Gaztelaniaz) García, Kepa. (2022-12-23). «Balbino García de Albizu, premio por una vida dedicada a la Améscoa» Diario de Noticias de Navarra (Noiz kontsultatua: 2023-11-13).
  13. «Balbino García de Albizu ikertzaileak jaso du zortzigarren Txondorra Egun-ikatza saria» Ayuntamiento de Pamplona 2022-12-23 (Noiz kontsultatua: 2023-11-13).
  14. Euskarakultur.com webguneko albistea.
  15. Nafarroako 44 herri eremu mistora igaro dira. Eitb, 2017ko ekainak 22, eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2023-11-30).
  16. Nafarroako datu soziolinguistikoak, 2018. gobiernoabierto.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2023-12-1).

Bibliografia

Ikus, gainera

Kanpo estekak

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa


Read other articles:

House in Cannes, FranceVilla RothschildThe Villa Rothschild in 2013General informationTypeHouseAddress7 avenue Jean-de-NoaillesTown or cityCannesCountryFranceCoordinates43°33′06″N 7°00′09″E / 43.5516°N 7.0025°E / 43.5516; 7.0025Completed1881 The Villa Rothschild is a historic mansion in Cannes. It was built in 1881 for Betty de Rothschild (1805-1886), James Mayer de Rothschild's widow.[1] It has been listed as an official historical monument since 1...

Кулобський джамоат тадж. Ҷамоат Кӯлоб   Країна  Таджикистан Область Хатлонська Район Кулобський Адміністративний центр село Лагмон Населення 17811 осіб (2010)   Мапа Куло́бський джамоат (тадж. Ҷамоат Кӯлоб) — джамоат у складі Кулобського району Хатлонської області...

This article uses bare URLs, which are uninformative and vulnerable to link rot. Please consider converting them to full citations to ensure the article remains verifiable and maintains a consistent citation style. Several templates and tools are available to assist in formatting, such as reFill (documentation) and Citation bot (documentation). (September 2022) (Learn how and when to remove this template message) High school in Toronto, Ontario, CanadaInglenook Community High SchoolAddress19 ...

Partizánske di Slovakia – sebuah contoh dari kota industri Eropa yang direncanakan, didirikan pada 1938 bersamaan dengan pabrik sepatu tempat semua penduduk dewasa dari kota itu secara praktis bekerja.Perencanaan perkotaan adalah perencanaan tata ruang kota yang mencakup segala aspek kehidupan dalam masyarakat. Pendekatan yang digunakan dalam perencanaan kota yaitu pembuatan gambaran pola lingkungan fisik yang ada dan hubungan ruang kota dengan fungsi yang saling berkaitan.[1] Peny...

يفتقر محتوى هذه المقالة إلى الاستشهاد بمصادر. فضلاً، ساهم في تطوير هذه المقالة من خلال إضافة مصادر موثوق بها. أي معلومات غير موثقة يمكن التشكيك بها وإزالتها. (ديسمبر 2018) الدوري القبرصي لكرة القدم 1996–1997 تفاصيل الموسم الدوري القبرصي الدرجة الأولى  النسخة 58  البلد قبرص...

село Шляхове Країна  Україна Область Одеська область Район  Подільський район Громада Піщанська сільська громада Код КАТОТТГ UA51120170070025507 Основні дані Засноване 1792 Населення 526 Площа 2,59 км² Густота населення 203,09 осіб/км² Поштовий індекс 66120 Телефонний код +380 4866 Г

نيكولا بوخارين (بالروسية: Николай Иванович Бухарин)‏  الأمين العام للجنة التنفيذية للكومنترن في المنصبOctober 1926 – April 1929 غريغوري زينوفيف لا أحد معلومات شخصية اسم الولادة نيكولا ايفانوفيتش بوخارين الميلاد 9 أكتوبر 1888(1888-10-09)موسكو، الامبراطورية الروسية الوفاة 15 مارس 1938 (49 س...

العلاقات السويدية النمساوية السويد النمسا   السويد   النمسا تعديل مصدري - تعديل   العلاقات السويدية النمساوية هي العلاقات الثنائية التي تجمع بين السويد والنمسا.[1][2][3][4][5] مقارنة بين البلدين هذه مقارنة عامة ومرجعية للدولتين: وجه المقارنة ال...

For other ships with the same name, see Mona's Isle. Mona's Isle approaching Douglas, Isle of Man History NameTSS Mona’s Isle Owner1951–1980: IOMSPCo. Operator1951–1980: IOMSPCo. Port of registryDouglas, Isle of Man BuilderCammell Laird Cost£570,000 Yard number1209 Launched12 October 1950 Maiden voyage22 March 1951 Out of service1980 IdentificationIMO number: 5239266 FateScrapped 1980 General characteristics Tonnage2,495 gross register tons (GRT) Speed21.5 knots Capacity...

Die Villa Neizert im Jahr 2000 Die Villa Neizert, auch als Villa Rasselstein und Villa Remy bekannt, war ein repräsentatives, großbürgerliches Herrenhaus im Stil des Historismus nahe Neuwied. Es war nach einem fast 20 Jahre andauernden Rechtsstreit im Jahr 2002 abgerissen worden, obwohl es zu dieser Zeit unter Denkmalschutz stand. Dieser Rechtsstreit und der letztendliche Abriss machten das Herrenhaus auch überregional bekannt.[1] In alternativen Medien wird die Villa Neizert gele...

Ляймен Leimen —  місто  — Вид Ляймен Герб Координати: 49°20′53″ пн. ш. 08°41′28″ сх. д. / 49.34806° пн. ш. 8.69111° сх. д. / 49.34806; 8.69111 Країна  Німеччина Земля Баден-Вюртемберг Округ Карлсруе Район Рейн-Неккар Площа  - Повна 20,64 км² Ви...

Romanian nationalist and populist political philosophy Part of the Politics seriesPopulism Variants Black Left-wing Narodniks Penal Poporanism Right-wing Techno- Concepts Anti-establishment Anti-intellectualism Anti-politics Common people Demagogy Depoliticisation Egalitarianism Elitism General will Mob rule Popular democracy Pluralism Social justice Third Position Regional variants Canada Europe Latin America New Zealand United States Related topics Agrarianism Alt-right Authoritarianism Ber...

Species of fly Bibio marci Male B. marci Scientific classification Domain: Eukaryota Kingdom: Animalia Phylum: Arthropoda Class: Insecta Order: Diptera Family: Bibionidae Genus: Bibio Species: B. marci Binomial name Bibio marci(Linnaeus, 1758) Synonyms Bibio funerosus (Harris, 1780) Pullata funerosus Harris, 1780 Tipula marci Linnaeus, 1758 Bibio marci or St. Mark's fly or hawthorn fly,[1] is a species of fly from the family Bibionidae. It is found across much of Europe.[2 ...

British rugby union team Not to be confused with the Barbarian Rugby Club, also known as the French Barbarians. Rugby teamBarbarianFull nameBarbarian Football ClubNickname(s)Baa-BaasFounded1890; 133 years ago (1890) [1]Coach(es) Eddie JonesMost appearances Tony O'Reilly (30)Top scorer Tony O'Reilly (38 tries) Team kit First matchHartlepool Rovers 4–9 Barbarians(27 December 1890)[2]Largest winBelgium  10–84 Barbarians(24 May 2008)Largest defeatEngland...

Unincorporated community in Ontario, CanadaBeavertonUnincorporated communityCoordinates: 44°25′51″N 79°09′10″W / 44.43083°N 79.15278°W / 44.43083; -79.15278CountryCanadaProvinceOntarioRegional municipalityDurhamTownshipBrockSettled1822Area • Total4.82 km2 (1.86 sq mi)Population (2016) • Total2,822[1] • Density585.6/km2 (1,517/sq mi)Time zoneUTC-5 (EST) • Summer (DST)UTC-4 (EDT)...

1976 film directed by Daniel Petrie For the 2007 remake, see Sybil (2007 film). This article needs additional citations for verification. Please help improve this article by adding citations to reliable sources. Unsourced material may be challenged and removed.Find sources: Sybil 1976 film – news · newspapers · books · scholar · JSTOR (January 2018) (Learn how and when to remove this template message) SybilRelease posterGenreMystery dramaBased onS...

This article needs a plot summary. Please add one in your own words. (August 2021) (Learn how and when to remove this template message) 2018 filmJourney to a Mother's RoomTheatrical release posterSpanishViaje al cuarto de una madre Directed byCelia Rico ClavellinoWritten byCelia Rico ClavellinoProduced byJosep AmorósIbon CormenzanaStarringLola DueñasAnna CastilloCinematographySantiago RacajEdited byFernando FrancoMusic byPaco OrtegaProductioncompaniesAmorós ProduccionesArcadia Motion P...

This article is about the short Pixar film. For the unfinished Orson Welles film, see One Man Band (unfinished film). 2005 American filmOne Man BandOriginal PosterDirected byAndrew JimenezMark AndrewsWritten byAndrew JimenezMark AndrewsProduced byOsnat ShurerEdited bySteve BloomMusic byMichael GiacchinoProductioncompanyPixar Animation StudiosDistributed byBuena Vista PicturesRelease dates May 5, 2005 (2005-05-05) (Annecy International Animated Film Festival) June 9,...

Indian politician Anna Rambabuఅన్నా రాంబాబుMember of Legislative Assembly, Giddalur, Andhra PradeshOpponentMuthumula Ashok ReddyConstituencyGiddalurIn office12 June 2019 – Present Personal detailsPolitical partyYSR Congress PartyChildrenKrishna Chaitanya Anna Anna Rambabu is an Indian politician and Member of Legislative Assembly from Giddalur (Assembly Constituency) in the state of Andhra Pradesh.[1] He contested to Andhra Pradesh Legislative Assemb...

1977 United States Supreme Court caseMoore v. City of East ClevelandSupreme Court of the United StatesArgued November 2, 1976Decided May 31, 1977Full case nameInez Moore, Appellant, v. City of East Cleveland, OhioCitations431 U.S. 494 (more)97 S. Ct. 1932; 52 L. Ed. 2d 531; 1977 U.S. LEXIS 17HoldingAn East Cleveland, Ohio zoning ordinance that prohibited a grandmother from living with her grandchild was unconstitutionalCourt membership Chief Justice Warren E. Burger Associate Justices William...

Kembali kehalaman sebelumnya