Tomato
Lycopersicon esculentumLycopersicon lycopersicum
| Tomato | |
|---|---|
| |
| Dosbarthiad gwyddonol | |
| Teyrnas: | Plantae |
| Ddim wedi'i restru: | Angiosbermau |
| Ddim wedi'i restru: | Ewdicotau |
| Ddim wedi'i restru: | Asteridau |
| Urdd: | Solanales |
| Teulu: | Solanaceae[1] |
| Genws: | Solanum |
| Rhywogaeth: | S. lycopersicum |
| Enw deuenwol | |
| Solanum lycopersicum L. | |
| Cyfystyron | |
|
Lycopersicon esculentum | |
Llysieuyn cyffredin sy'n perthyn i deulu'r codwarth (Lladin: Solanaceae; Saesneg: nightshades[1][2]) yw tomato. Mae ei ffrwythau coch yn fwytadwy ac ar gael ledled y byd heddiw. Mae'n cael ei gynnwys mewn amrywiaeth eang o fwyd a diod gan gynnig saws, pitsas neu'n amrwd mewn salad. Mae'n frodorol o Ganol a Dde America, a cheir tystiolaeth i'r tomato gael ei ddefnyddio fel bwyd am y tro cyntaf yn Mecsico.
Ceir sawl math o domato, ac mewn gwledydd tymheredd cŵl, fe'i tyfir yn y tŷ gwydr. Yn gyffredin, gall dyfu i uchder o 1–3 metr (3–10 tr) gyda bonyn gwan; oherwydd hyn, ar adegau, mae'r planhigyn yn 'cropian' ar y ddaear, yn aml dros blanhigion eraill. Mae'n blanhigyn lluosflwydd, parhaol yn ei ardaloedd brodorol, ond mewn gwledydd oerach gall fod yn flodyn unflwydd. Ar gyfartaledd mae ei ffrwyth yn pwyso oddeutu 100 gram (4 owns).[3][4]
Geirdarddiad
Tarddiad y gair yw tomatl, un o eiriau'r iaith Nahwatleg, sef un o ieithoedd yr Asteciaid. Fe'i benthyciwyd i'r Sbaeneg, ac yn ei dro, i'r Saesneg, ac oddi yno i'r Gymraeg. Ymddangosodd mewn print yn gyntaf yn 1595.[5]
Ystyr yr enw gwyddonol amdano, lycopersicum, yw 'eirinen flewog y bleiddiaid'.
Defnyddir ffrwyth coch y tomato gan gogyddion fel llysieuyn, fel arfer, e.e. mewn saws gyda chig. O ran botaneg a gwyddoniaeth y planhigyn, fodd bynnag, oherwydd fod ynddo hadau, ffrwyth ydyw, sy'n debycach i'r banana a'r afal nag ydyw i foronen neu feipen.
Cyfeiriadau
- ↑ 1.0 1.1 "Slow Food® Upstate" (PDF). Renato Vicario. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2016-03-04. Cyrchwyd 1 January 2014.
- ↑ www.llennatur.com; adalwyd 7 Chwefror 2016
- ↑ "Tomaat september 2010, RZ Seeds & Services" (PDF). Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2013-10-02. Cyrchwyd 2016-02-07.
Het gemiddeld vruchtgewicht ligt tussen de 102 en 105 gram en de kwaliteit is goed.
2010 rijkzwaan.nl - ↑ "Enza Zaden – Teeltnieuws". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-05-27. Cyrchwyd 2016-02-07.
Het gemiddelde vruchtgewicht van Ingar ligt tussen 100–110 gram.
6 Awst 2009 enzazaden.nl - ↑ "Tomato History - The history of tomatoes as food –". Home cooking. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-09-06. Cyrchwyd 2013-08-07.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.