Senna

Senna

Enghraifft o:	grŵp o endidau moleciwlaidd
Math	glycoside
Dynodwyr
Freebase	/M/03c9tc1
Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Mae senna glycosid, a elwir hefyd yn sennoside neu senna, yn feddyginiaeth a ddefnyddir i drin rhwymedd ac i wagio'r coluddyn mawr cyn llawdriniaeth. Gellir gweini'r feddyginiaeth drwy'r genau neu drwy'r rectwm. Yn nodweddiadol mae'n dechrau gweithio mewn munudau o'i weini trwy'r rectwm ac o fewn deuddeg awr o'i weini trwy'r genau.^[1] Mae'n garthydd gwannach na bisacodyl neu olew castor.

Mae sgil effeithiau cyffredin senna yn cynnwys crampiau'r abdomen. Nid yw'n cael ei argymell ar gyfer defnydd hirdymor, gan y gallai arwain at broblemau efo gallu'r coluddyn i weithio'n iawn neu broblemau electrolyt^[2] Er nad oes dystiolaeth benodol ei fod yn niweidiol wrth fwydo ar y fron, nid yw'n cael ei argymell fel rheol. Nid yw'n cael ei argymell at ddefnydd plant. Gall Senna newid lliw'r wrin yn goch.

Mae deilliadau Senna yn fath o garthydd ysgogol. Er nad yw ei fecanwaith yn gwbl glir, credir bod senna'n gweithredu trwy gynyddu chwarenlif hylif o fewn y coluddyn mawr^[3].

Mae Senna ar Restr Meddyginiaethau Hanfodol Sefydliad Iechyd y Byd, y meddyginiaethau mwyaf effeithiol a diogel sydd eu hangen mewn system iechyd. Mae ar gael fel meddyginiaeth generig ac mae'n gymharol rad. Daw Sennosidiau o'r grŵp o blanhigion Senna. Ar ffurf planhigyn, mae cofnodion o ddefnydd senna fel carthydd yn dyddio o tua 900 AD, ond mae'n debyg bod ei ddefnydd yn llawer hyn^[4].

Mae Senna ar gael dros y cownter mewn siopau ac archfarchnadoedd cyffredin. Mae a'r gael mewn nifer o ffurf gan gynnwys ffurfia trwy'r genau (hylif, tabledi, gronynnau) a thawddgyffur pen ôl. Mae cynhyrchion Senna yn cael eu cynhyrchu gan wneuthurwyr cyffuriau generig lluosog ac o dan wahanol enwau brand. Mae enwau brand yn cynnwys: