Hugan
Sula bassana
| Hugan | |
|---|---|
| |
| Dosbarthiad gwyddonol | |
| Teyrnas: | Animalia |
| Ffylwm: | Chordata |
| Dosbarth: | |
| Urdd: | Pelecaniformes |
| Teulu: | Sulidae |
| Genws: | Morus |
| Rhywogaeth: | M. bassanus |
| Enw deuenwol | |
| Morus bassanus (Linnaeus, 1758) | |
| Cyfystyron | |
|
Sula bassana | |
Mae'r Hugan (Morus bassanus) (hefyd Mulfran wen neu Gwylanwydd) yn aderyn cyffredin sy'n aelod o deulu'r Sulidae ac yn adnabyddus o gwmpas glannau Môr Iwerydd, lle gellir ei weld yn pysgota yn arbennig yn yr haf.
Mae'r oedolyn yn aderyn hawdd ei adnabod, gyda phlu gwyn, heblaw am flaen yr adenydd, sy'n ddu. Mae'r pig yn las golau gyda darn o groen du heb blu arno o'i gwmpas, ac yn ystod y tymor nythu mae gwawr felen ar y pen a'r gwddf. Brown yw lliw yr adar ieuanc, ac maent yn troi'n wyn yn raddol dros gyfnod o bum mlynedd. Mae'r oedolion rhwng 87 a 100 cm o hyd a 165–180 cm ar draws yr adenydd.
_world.png)
Maent yn nythu gyda'i gilydd, weithiau filoedd ohonynt, fel rheol ar ynysoedd bychain yn y môr. Mae'r nifer fwyaf yn nythu ar Ynys Bonaventure yn nhalaith Quebec, Canada, lle mae dros 60,000 ohonynt, ond mae 68% o boblogaeth y byd yn nythu ar Ynysoedd Prydain, er enghraifft tua 40,000 o barau ar ynys Boraraigh, rhan o ynysoedd Sant Kilda. Mae'r boblogaeth wedi cynyddu'n sylweddol yn y blynyddoedd diwethaf. Yn y gaeaf maent yn symud tua'r de.
Eu prif fwyd yw pysgod, sy'n cael ei dal trwy blymio i'r môr o'r awyr. Gallant blymio o uchder o tua 30m a tharo'r dŵr gyda chyflymdra o 100 km yr awr, ac mae ganddynt rai nodweddion corfforol sy'n eu galluogi i wneud hyn heb niwed, er enghraifft nid oes ganddynt ffroenau allanol.
Enwau
HUGAN Morus bassanus (enw gwyddonol diweddar), Sula bassana (enw gwyddonol a ddisodlwyd).
Enwau Cymraeg eraill a gasglodd Dewi Lewis:
y gan, gwylan fawr, mulfran wen, mulfran lwyd, gŵydd y weilgi, gwylanwydd, gwylan dydd, gŵydd lygadlan, gans, gandan, hucan, garnet, garnat, gander, gŵydd wyllt (Aberdaron)[1]
Ieithoedd eraill
sethor (Cernyweg: saethwr?) morskoul (Llydaweg: morheliwr) fou de Bassan (Ffrangeg: twpsyn craig y Bass) gannet (Saesneg: ystyr, bolgi)
Ynys Gwales
Er bod yr Hugan yn aderyn cyffredin iawn o gwmpas glannau Cymru, dim ond mewn un lle yng Nghymru mae'n nythu: ar Ynys Gwales oddi ar arfordir Sir Benfro lle ceir 32,409 o barau yn 2004, sef tua 8% o boblogaeth y byd. Dyma'r trydydd nifer mwyaf drwy Ewrop a'r 4ydd drwy'r byd.
Gweler hefyd
Cyfeiriadau
- ↑ Dewi Lewis, Enwau Adar (Llyfrau Llafar Gwlad)
Dolen allanol
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.