Anaffylacsis

Adwaith alergaidd difrifol yw anaffylacsis neu sioc anaffylactig a ddigwyddir pan mae system imiwnedd y corff yn gorymateb i sylwedd estron y mae'n ei gamgymryd

Anaffylacsis
Anaffylacsis
Dosbarthiad ac adnoddau allanol

Brech ar gefn claf ag anaffylacsis.
ICD-10 T78.2
DiseasesDB 29153
eMedicine med/128
MeSH [1]

Adwaith alergaidd difrifol yw anaffylacsis neu sioc anaffylactig a ddigwyddir pan mae system imiwnedd y corff yn gorymateb i sylwedd estron y mae'n ei gamgymryd fel bygythiad, a elwir yn alergen. Caiff y corff cyfan ei effeithio, fel rheol o fewn munudau o ddod i gyswllt â'r alergen ond mae'n bosib i'r adwaith ddigwydd ychydig oriau'n ddiweddarach. Mae sioc anaffylactig yn achosi i bwysedd gwaed y corff ostwng yn sydyn iawn ac i'r llwybrau anadlu yn yr ysgyfaint i gulháu.[1]

Achosion

Mae sioc anaffylactig yn digwydd pan mae'r system imiwnedd yn gorymateb i alergen. Wrth i'r alergen fynd i lif y gwaed, mae hyn yn sbarduno rhyddhau meintiau enfawr o gemegau megis histamin. Mae'r gwaedlestri yn lledu, gan achosi gostyngiad difrifol a sydyn yn y pwysedd gwaed a chulhâd yn llwybrau anadlu yr ysgyfaint.[2] Ymysg yr ystod eang o alergenau a all sbarduno sioc anaffylactig mae cnau daear, cnau, hadau sesame, pysgod, pysgod cregyn, cynnyrch llaeth, wyau, a mefus. Gall anaffylacsis hefyd gael ei achosi gan adwaith alergaidd i bigiadau gan gacwn neu wenyn, latecs naturiol, a chyffuriau penodol megis penisilin.[1]

Symptomau

Gall symptomau anaffylacsis, sy'n digwydd pan ddaw'r claf i gyswllt ag alergen, amrywio o fod yn adwaith ysgafn ar y croen i farwolaeth. Mae symptomau yn cynnwys wyneb, gwefusau, tafod, a gwddf wedi chwyddo; cosi neu flas metelig yn y geg; llygaid poenus, coch ac yn cosi; pwysedd gwaed yn gostwng a'r llwybrau anadlu'n culhau; gwichian ar y frest ac anhawster anadlu a siarad; newidiadau yng nghyfradd curiad y galon; teimlad sydyn o bryder neu ofn eithafol; croen sy'n cosi neu frech y danadl; llewygu, cwympo, neu fynd yn anymwybodol oherwydd pwysedd gwaed isel iawn; crampiau yn yr abdomen, chwydu neu ddolur rhydd; rhan fwy o'r corff yn chwyddo na'r rhan a ddaeth i gyswllt â'r alergen; a chyfog a thwymyn. Gall sioc anaffylactig arwain at farwolaeth oherwydd rhwystr rhag anadlu neu bwysedd gwaed hynod o isel o ganlyniad i symptomau eithafol.[3]

Diagnosis

Mae diagnosis o alergedd sy'n peri risg o achosi adweithiau anaffylactig yn seiliedig ar hanes meddygol y claf ac ar y symptomau a gaiff. Cadarnheir diagnosis drwy brofion gwaed neu groen a all helpu i reoli'r cyflwr yn y dyfodol.[4]

Triniaeth

Gan fod sioc anaffylactig yn gyflwr meddygol difrifol a all arwain at farwolaeth fe gaiff ei thrin fel argyfwng meddygol a chynghorir i alw am ambiwlans a derbyn sylw meddygol proffesiynol cyn gynted ag y tybir bod adwaith difrifol. Trinnir anaffylacsis â phigiad o epinephrine sydd yn codi pwysedd gwaed, lliniaru unrhyw anawsterau anadlu, a lleihau chwyddo yng ngorff y claf; rhoddir ail bigiad os nad oes gwelliant ymhen 5-10 munud, ac yn y blaen nes bod y cyflwr yn gwella. Os yw'r claf yn rhoi'r gorau i anadlu rhaid defnyddio'r dechneg adfywio cardiopwlmonari (CPR). Hyd yn oed os rhoddir epinephrine mae'n debyg y bydd angen i glaf aros yn ysbyty am hyd at 24 awr oherwydd weithiau gall y symptomau ail-ymddangos rai oriau wedi sioc anaffylactig. Os yw'r symptomau'n dychwelyd gall bigiad gwrth-histamin neu gorticosteroid gael ei roi gyda hylif drwy ddiferiad mewnwythiennol.[5]

Cynghorir i unigolion sy'n dioddef o alergedd difrifol a all achosi sioc anaffylactig i osgoi unrhyw sylwedd maent yn sensitif iddo, yn enwedig os yw'r alergen hwnna wedi achosi achos o anaffylacsis o'r blaen. Gall epinephrine gael ei ragnodi i'r claf i roi pigiadau i'w hunan gyda chwistrell sydd wedi'i pharatoi o flaen llaw rhag ofn y bydd yn dod i gyswllt â'r alergen. Mae rhai hefyd yn cario cerdyn neu freichled argyfwng sy'n rhoi gwybod i bobl eraill am gyflwr yr unigolyn. Rhoddir cyngor i gleifion gan weithwyr gofal iechyd proffesiynol ar leihau'r risg o anaffylacsis.[5]

Cyfeiriadau

  1. ↑ 1.0 1.1  Anaffylacsis: Cyflwyniad. Gwyddoniadur Iechyd. Galw Iechyd Cymru. Adalwyd ar 7 Medi, 2009.
  2. ↑  Anaffylacsis: Achosion. Gwyddoniadur Iechyd. Galw Iechyd Cymru. Adalwyd ar 7 Medi, 2009.
  3. ↑  Anaffylacsis: Symptomau. Gwyddoniadur Iechyd. Galw Iechyd Cymru. Adalwyd ar 7 Medi, 2009.
  4. ↑  Anaffylacsis: Diagnosis. Gwyddoniadur Iechyd. Galw Iechyd Cymru. Adalwyd ar 7 Medi, 2009.
  5. ↑ 5.0 5.1  Anaffylacsis: Triniaeth. Gwyddoniadur Iechyd. Galw Iechyd Cymru. Adalwyd ar 7 Medi, 2009.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.