Mae Acne, a elwir hefyd yn acne vulgaris neu plorynnod, yn glefyd croen tymor hir sydd i'w weld pan fydd ffoliglau blew wedi eu llyffetheirio gyda chelloedd croen marw ac olew o'r croen.[1] Mae wedi'i nodweddu gan penddìynnod neu milia, plorod, croen seimllyd, a chreithio posibl.[2][3] Mae'n effeithio yn bennaf ar ardaloedd o'r croen gyda nifer uchel o chwarennau olew, yn cynnwys yr wyneb, rhan uchaf y frest, a'r cefn.[4] Gall yr ymddangosiad o ganlyniad arwain at ordyndra, gostyngiad mewn hunan-barch ac, mewn achosion eithafol, iselder neu feddwl am hunanladdiad.[5][6]
Tybir mai geneteg yw prif achos acne mewn 80% o achosion.[7] Nid yw'n eglur beth yw rhan y deiet ac ysmygu, ac nid yw'n ymddangos bod glendid neu olau haul ran ychwaith.[8][9] Yn ystod y glasoed, yn y ddau ryw, mae acne yn cael ei achosi gan gynnydd mewn hormonau megis testosteron. Ffactor a welir yn aml yw gor-dyfiant y bacteriwm Propionibacterium acnes, sydd fel arfer yn bresennol ar y croen.[10]
Mae nifer o ddulliau o drin acne, yn cynnwys newidiadau mewn ffordd o fyw, meddyginiaethau, a chamau meddygol. Gall bwyta llai o garbohydradau syml fel siwgr helpu.[11] Yn aml defnyddir triniaethau sy'n cael eu rhoi yn uniongyrchol ar y croen, megis asid azelaig, benzoyl perocsod, ac asid alicylig. Mae gwrthfiotigau a retinoidau ar gael mewn fformwleiddiadau sy'n cael ei rhoi ar y croen a'u cymryd trwy'r ceg i drin acne. Fodd bynnag, gall gwrthsafiad i wrthfiotigau ddatblygu o ganlyniad i therapi gwrthfiotig.[12] Mae nifer o wahanol fathau o dabledi atal genhedlu yn gallu helpu gydag acne mewn menywod. Cedwir tabledi isotretinoin fel arfer ar gyfer achosion o acne eithafol oherwydd y posibilrwydd o sgil-effeithiau.[13] Mae trin acne yn gynnar ac yn ymosodol yn cae ei annog gan rai yn y gymuned feddygol i leihau'r effaith tymor hir ar unigolion.
Yn 2015, amcangyfrifwyd bod acne yn effeithio ar 633 miliwn o bobl yn fyd-eang, gan ei wneud yn yr 8fed clefyd mwyaf cyffredin yn y byd.[14] Mae acne yn aml yn digwydd yn ystod llencyndod ac yn effeithio amcangyfrif o 80–90% o bobl ifanc yn eu harddegau yn y byd Gorllewinol.[15][16] Adroddir cyfraddau is mewn cymdeithasau gwledig.[17] Gall plant ac oedolion gale eu heffeithio cyn ac ar ôl y glasoed.[18] Er bod acne yn llai cyffredin ymhlith oedolion, mae'n parhau mewn tua hanner y bobl sy'n cael eu heffeithio hyd yr ugeiniau a thridegau ac mae grwp llai yn cael anawsterau hyd at eu pedwardegau.
Anifeiliaid eraill
Gall acne fod ar gathod,[19] cwn,[20] a cheffylau hefyd.[21][22]
↑Vary, JC, Jr. (Tachwedd 2015). "Selected Disorders of Skin Appendages — Acne, Alopecia, Hyperhidrosis". The Medical Clinics of North America99 (6): 1195–1211. doi:10.1016/j.mcna.2015.07.003. PMID26476248.
↑"Frequently Asked Questions: Acne"(PDF). U.S. Department of Health and Human Services, Office of Public Health and Science, Office on Women's Health. Gorffennaf 2009. Archifwyd o'r gwreiddiol(PDF) ar 10 December 2016. Cyrchwyd 30 Gorffennaf 2009. Unknown parameter |deadurl= ignored (help)
↑Barnes, LE; Levender, MM; Fleischer, AB, Jr.; Feldman, SR (Ebrill 2012). "Quality of life measures for acne patients". Dermatologic Clinics30 (2): 293–300. doi:10.1016/j.det.2011.11.001. PMID22284143.
↑Bhate, K; Williams, HC (March 2013). "Epidemiology of acne vulgaris". The British Journal of Dermatology168 (3): 474–85. doi:10.1111/bjd.12149. PMID23210645.
↑Mahmood, SN; Bowe, WP (Ebrill 2014). "Diet and acne update: carbohydrates emerge as the main culprit". Journal of Drugs in Dermatology: JDD13 (4): 428–35. PMID24719062.
↑Beylot, C; Auffret, N; Poli, F; Claudel, JP; Leccia, MT; Del Giudice, P; Dreno, B (Mawrth 2014). "Propionibacterium acnes: an update on its role in the pathogenesis of acne". Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology: JEADV28 (3): 271–8. doi:10.1111/jdv.12224. PMID23905540.
↑Hay, RJ; Johns, NE; Williams, HC; Bolliger, IW; Dellavalle, RP; Margolis, DJ; Marks, R; Naldi, L et al. (October 2013). "The Global Burden of Skin Disease in 2010: An Analysis of the Prevalence and Impact of Skin Conditions". The Journal of Investigative Dermatology134 (6): 1527–34. doi:10.1038/jid.2013.446. PMID24166134.
↑Taylor, M; Gonzalez, M; Porter, R (Mai–Mehefin 2011). "Pathways to inflammation: acne pathophysiology". European Journal of Dermatology21 (3): 323–33. doi:10.1684/ejd.2011.1357. PMID21609898.
Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc iechyd er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.
Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.